بازداشت مادورو؛ آمریکا میان وعده آزادی و هژمونی منطقهای
خبرگزاری دید: دههها پیش، آمریکا با همین رویکردها در پاناما، نیکاراگوئه و سایر کشورهای آمریکای لاتین مداخله کرده بود، عملیاتی که ادعا میشد «حمایت از دموکراسی» یا «مبارزه با قاچاق مواد مخدر» است، اما در عمل باعث بیثباتی و بحرانهای طولانی شد.
در بامداد ۳ ژانویه ۲۰۲۶، نیروهای مسلح ایالات متحده آمریکا عملیاتی گسترده علیه ونزوئلا آغاز کردند که به بمباران نقاط مختلف کاراکاس و نهایتاً بازداشت نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، و همسرش انجامید. این عملیات، که تحت کد «رزولوشن ابسولوت» (Operation Absolute Resolve) اجرا شد، بیسابقهترین مداخله مستقیم آمریکا در آمریکای لاتین طی چند دهه اخیر است.
به گفته مقامات آمریکایی، مادورو و همسرش توسط نیروهای ویژه دستگیر و به نیویورک منتقل شدند تا با اتهامات مرتبط با «نارکوتروریسم» و قاچاق مواد مخدر مواجه شوند. رئیسجمهور آمریکا اعلام کرده است که ایالات متحده تا زمان «انتقال سیاسی ایمن» اداره موقت ونزوئلا را بر عهده خواهد داشت و این اقدام را گامی در جهت آزادی و رفاه مردم توصیف کرده است.
با این حال، این ادعاها با واقعیتهای سیاسی و حقوقی همخوانی چندانی ندارد. استفاده از نیروی نظامی برای بازداشت رئیسجمهور یک کشور مستقل، بدون مجوز شورای امنیت یا رضایت دولت هدف، نه تنها از منظر حقوق بینالملل قابل توجیه نیست، بلکه یادآور سیاستهای مداخلهگرایانه تاریخی واشنگتن در منطقه است. دههها پیش، آمریکا با همین رویکردها در پاناما، نیکاراگوئه و سایر کشورهای آمریکای لاتین مداخله کرده بود، عملیاتی که ادعا میشد «حمایت از دموکراسی» یا «مبارزه با قاچاق مواد مخدر» است، اما در عمل باعث بیثباتی و بحرانهای طولانی شد.
واکنشهای جهانی نشان میدهد که نگرانیها جدی است. چین این اقدام را «نقض آشکار حاکمیت ونزوئلا» خوانده و بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین، از جمله کلمبیا و مکزیک، آن را محکوم کردهاند. در مقابل، برخی رهبران منطقهای مانند رئیسجمهور آرژانتین از این عملیات حمایت کرده و آن را گامی در جهت «آزادی» توصیف کردهاند. این واکنشهای متضاد، عمق بحران ژئوپلیتیک و شکاف میان قوانین بینالمللی و سیاستهای قدرتهای بزرگ را نمایان میکند.
در واقع، عملیات آمریکا را باید در چارچوب بازپسگیری نفوذ در آمریکای لاتین و کنترل منابع استراتژیک، بهویژه صنعت نفت ونزوئلا، تحلیل کرد. ادعای مبارزه با مواد مخدر، پوششی است برای اعمال نفوذ مستقیم و بازگرداندن هژمونی آمریکا در منطقه. چنین رویکردی نشان میدهد که ترامپ، با وجود شعارهای ملیگرایانه و تأکید بر امنیت آمریکا، همچنان از مدلهای مداخلهگرایانه تاریخی استفاده میکند که عواقب انسانی و سیاسی گسترده دارد.
این اقدام همچنین شکاف داخلی ونزوئلا را عمیقتر میکند. در حالی که برخی مخالفان مادورو از بازداشت او استقبال کردهاند، بخش قابل توجهی از مردم و گروههای سیاسی نگران پیامدهای بلندمدت این مداخله و احتمال بیثباتی بیشتر هستند. هشدارها درباره افزایش موج پناهندگان و مقاومت نیروهای نظامی محلی، نشانههایی از پیچیدگی بحران است.
انتقادیترین بخش اما به ترامپ و سیاستهایش مربوط میشود؛ چگونه ممکن است رئیسجمهوری دستور حمله نظامی و اشغال موقت یک کشور مستقل را صادر کند، بدون رعایت حقوق بینالملل و بدون تأمین رضایت دولت هدف؟ این اقدام نه تنها اعتماد جهانی نسبت به آمریکا را تضعیف میکند، بلکه الگویی خطرناک ایجاد میکند که پایههای نظم بینالمللی را به چالش میکشد.
در پایان، بازداشت مادورو و عملیات نظامی آمریکا در ونزوئلا بیش از آنکه راهحلی برای مشکلات داخلی این کشور باشد، نمادی از بازگشت سیاستهای مداخلهگرایانه تاریخی واشنگتن است؛ سیاستی که در ظاهر «آزادی و رفاه مردم» را وعده میدهد، اما در واقع به دنبال حفظ هژمونی و نفوذ منطقهای است. پیامدهای این رویکرد میتواند شامل افزایش بحرانهای داخلی، بیثباتی منطقهای و تشدید تنشهای ژئوپلیتیک باشد، و این سؤال جدی را ایجاد میکند که آیا آمریکا آماده مدیریت عواقب چنین سیاستهایی هست یا خیر؟
نویسنده: احسانالله غوری – خبرگزاری دید