اصلاحات عمیق ارتش چین؛ گذار از ارتش بزرگ به نیروی مشترک فناورانه

واحد بین‌الملل خبرگزاری دید: چین از سال ۲۰۱۵ بزرگ‌ترین اصلاحات نظامی خود از دهه ۱۹۵۰ را آغاز کرده؛ اصلاحاتی که با هدف افزایش توان بازدارندگی، ارتقای عملیات‌های مشترک و آماده‌سازی ارتش برای مأموریت‌های دوربرد طراحی شده و اکنون ساختار، فرماندهی و یگان‌های رزمی ارتش آزادی‌بخش خلق را به‌طور بنیادین دگرگون کرده است.

نیروهای مسلح چین پس از سال‌ها برنامه‌ریزی، در سال ۲۰۱۵ وارد مرحله‌ای از گسترده‌ترین اصلاحات ساختاری خود طی هفت دهه اخیر شدند. هدف اصلی این برنامه، افزایش آمادگی ارتش آزادی‌بخش خلق برای بازدارندگی، نبرد و عملیات‌های غیرجنگی در داخل و خارج از مرزهای چین بود؛ مأموریتی که نیازمند همکاری نزدیک میان بخش‌های نظامی و غیرنظامی در حوزه‌های انسانی، تسلیحاتی، لجستیکی و سیاسی است تا عملیات‌های مشترک در زمین، دریا، هوا، فضا، سایبر و اطلاعات با کارآمدی بیشتری انجام شود.

اصلاحات در سطح ملی و منطقه‌ای
در گام نخست، پکن تلاش کرد توان عملیات مشترک را تقویت و سلطه تاریخی نیروی زمینی را کاهش دهد تا ساختار ارتش فناورانه‌تر و یکپارچه‌تر شود. در این مسیر، ۳۰۰ هزار نفر از کادر نظامی حذف و شمار نیروهای فعال به حدود دو میلیون نفر کاهش یافت، در حالی‌که تعداد درجه‌داران و کارکنان غیرنظامی یونیفورم‌پوش افزایش پیدا کرد.

ساختار کمیسیون مرکزی نظامی (CMC) نیز دگرگون شد و از یک نهاد محدود به مجموعه‌ای مشترک با ۱۵ اداره و دفتر تبدیل گردید. هم‌زمان، هفت منطقه نظامی ارتش‌محور منحل و پنج فرماندهی مشترک (تئاتر) ایجاد شد. برای نخستین‌بار ستاد مرکزی نیروی زمینی تشکیل شد و این نیرو از نظر پروتکلی هم‌سطح با نیروهای دریایی، هوایی و موشکی قرار گرفت. در این تقسیم‌کار جدید، نیروهای تخصصی مسئول سازمان‌دهی، آموزش و تجهیز هستند و فرماندهی‌های مشترک مسئولیت عملیات رزمی را بر عهده دارند.

دو نیروی جدید نیز شکل گرفت: نیروی پشتیبانی راهبردی (SSF) شامل بخش‌های فضایی، سایبری و اطلاعاتی، و نیروی پشتیبانی لجستیک مشترک که در هر فرماندهی منطقه‌ای یک پایگاه دارد. در همین دوره، ظرفیت نیروهای دریایی و موشکی افزایش یافت و بخشی از نیروهای زمینی به تفنگداران دریایی منتقل شدند. همچنین واحدهای هوایی ساحلی زیر فرمان نیروی هوایی قرار گرفتند.

فرماندهی‌های تئاتر اکنون دارای ستادهای مشترکی هستند که افسران و درجه‌داران همه نیروها را دربر می‌گیرد. نبود تجربه میان‌رشته‌ای در گذشته، آموزش کادر مشترک را به یکی از اولویت‌های اصلی تبدیل کرده است. در سطوح پایین‌تر نیز فرماندهی‌های زمینی، هوایی و دریایی منطقه‌ای زیر چتر فرماندهی مرکزی فعالیت می‌کنند.

بازسازماندهی یگان‌های رزمی
مرحله دوم اصلاحات از آوریل ۲۰۱۷ آغاز شد و به بازسازی گسترده یگان‌های رزمی انجامید. بسیاری از لشکرها و هنگ‌ها منحل و به تیپ‌های مستقل تبدیل شدند. پنج سپاه از هجده ارتش پیشین حذف و نیروهایشان میان ۱۳ ارتش جدید توزیع شد. ساختار هر ارتش اکنون شامل ۱۲ تیپ است: شش تیپ ترکیبی رزمی و شش تیپ پشتیبانی.

در نیروی دریایی، واحدها برای سازگاری با ناوهای جدید بازآرایی شدند. سه ناو هواپیمابر همراه با اسکادران‌های هوایی خود ساختارهای تاکتیکی تازه‌ای ایجاد کردند. تفنگداران دریایی از دو تیپ به یازده تیپ گسترش یافتند و ناوهای آبی-خاکی جدید با قابلیت حمل یگان‌ها و پهپادها وارد خدمت شدند.

نیروی هوایی پایگاه‌های خود را در قالب ۱۱ پایگاه بزرگ ادغام کرد و اسکادران‌های جنگنده را در قالب تیپ‌ها سازماندهی نمود. نیروی موشکی نیز به ۹ پایگاه بزرگ ارتقا یافت و شمار تیپ‌های پرتاب آن از ۲۹ به دست‌کم ۴۱ تیپ افزایش پیدا کرد.

از سال ۲۰۲۴، نیروی پشتیبانی راهبردی تجزیه و به سه نیروی مستقل فضایی، سایبری و اطلاعاتی تبدیل شده است. طی دهه گذشته، زیرساخت‌های آموزشی و پادگانی ارتش بازسازی شده تا آمادگی رزمی در سطح بالا حفظ شود. رزمایش‌های مشترک داخلی و چندملیتی، همراه با نظارت سیاسی و انضباطی مداوم، همچنان وفاداری به حزب کمونیست را در اولویت قرار می‌دهد.

جمع‌بندی
این اصلاحات در مجموع موفق بوده و ساختار سنتی «ارتش بزرگ» را به نیرویی مشترک، چابک و فناورانه تبدیل کرده است. ارتش چین اکنون با توسعه توانمندی‌های دوربرد در نیروهای دریایی، هوایی، موشکی و پشتیبانی، ظرفیت عملیات جهانی خود را افزایش می‌دهد. حزب کمونیست چین اهدافی بلندمدت تا سال ۲۰۴۹ تعیین کرده و ترجیح می‌دهد با حفظ بازدارندگی فعال و بدون ورود به درگیری مستقیم، اهداف ملی خود را پیش ببرد. با این حال، در صورت تغییر شرایط داخلی یا خارجی، نیروهای مسلح چین آمادگی اجرای دستورات رهبری حزب را خواهند داشت.