خبرگزاری دید: موضع رسمی سرکنسول ایران در هرات فراتر از یک تکذیب ساده است. این اظهارات بر ضرورت تفکیک مسائل داخلی از گروههای اجتماعی غیرمرتبط تأکید دارد و تلاش میکند مانع از انتقال هزینههای سیاسی و امنیتی بحران به جامعه مهاجر شود. این اقدام، نه تنها دفاع از حقیقت، بلکه پاسداری از ثبات اجتماعی و سرمایه انسانی مشترک میان ایران و افغانستان است.
در روزهای اخیر، ناآرامیهای رخداده در ایران بار دیگر به نظر می رسد نام مهاجران افغانستان را در برخی شایعات و گمانهزنیهای غیررسمی مطرح کرده است. این ادعاها، بیش از آنکه واقعیت داشته باشند، بازتابی از فضای ملتهب رسانهای و جنگ روایتها در شرایط بحران هستند. در چنین بستری، اظهارات علیرضا مرحمتی، سرکنسول جمهوری اسلامی ایران در هرات، مبنی بر رد قاطع نقش مهاجران افغانستان در این تحولات، اهمیت ویژهای پیدا میکند.
مرحمتی تأکید کرده است که مهاجران افغانستان هیچ نقشی در اعتراضات اخیر نداشتهاند و این شایعات بخشی از تبلیغات بیرونی است که هدف آن تخریب روابط دوستانه دو ملت ایران و افغانستان است. طرح چنین موضعی در زمانی که شایعات هنوز به روایت غالب تبدیل نشدهاند، نشاندهنده آگاهی مسئولانه از پیامدهای اجتماعی و رسانهای نسبت دادن بحرانهای داخلی به جامعه مهاجران است و تلاشی پیشگیرانه برای جلوگیری از شکلگیری موجهای ضد مهاجر محسوب میشود.
مهاجران افغانستان سالهاست که بخشی از بافت اجتماعی و اقتصادی ایران را تشکیل میدهند؛ حضور آنها در حوزههای کارگری، خدماتی و حتی علمی، واقعیتی انکارناپذیر است. تجربههای گذشته نیز نشان داده است که در مقاطع بحرانی، گروههای مهاجر اغلب بهعنوان «دیگریِ آسیبپذیر» هدف شایعات و اتهامات قرار میگیرند. حتی شایعات کوتاهمدت میتوانند فشار روانی، احساس ناامنی و نگاههای امنیتی را در میان مهاجران افزایش دهند و روابط میان جوامع محلی و مهاجران را تحت تأثیر قرار دهند.
از این منظر، موضع رسمی سرکنسول ایران در هرات فراتر از یک تکذیب ساده است. این اظهارات بر ضرورت تفکیک مسائل داخلی از گروههای اجتماعی غیرمرتبط تأکید دارد و تلاش میکند مانع از انتقال هزینههای سیاسی و امنیتی بحران به جامعه مهاجر شود. این اقدام، نه تنها دفاع از حقیقت، بلکه پاسداری از ثبات اجتماعی و سرمایه انسانی مشترک میان ایران و افغانستان است.
از زاویه دیپلماتیک نیز این موضع اهمیت دارد. مهاجران افغانستان پیوند انسانی و فرهنگی میان دو کشور محسوب میشوند و هرگونه روایت منفی درباره آنان میتواند روابط اجتماعی و حتی دیپلماتیک دو طرف را تحت تأثیر قرار دهد. پرهیز از متهمسازی، در واقع حفاظت از این سرمایه اجتماعی مشترک و تقویت اعتماد میان تهران و کابل است؛ اعتماد و ثباتی که در شرایط حساس منطقهای، ارزش حیاتی دارد.
رسانهها، به ویژه رسانههای افغانستان نقش کلیدی در این زمینه ایفا میکنند. بازتاب دقیق و متوازن چنین موضعگیریهایی میتواند مانع از بازتولید شایعات و روایتهای نادرست شود؛ روایتهایی که بیشترین آسیب را به مهاجران عادی وارد میکنند، نه به بازیگران سیاسی. پرداختن به تجربههای گذشته، بدون بزرگنمایی یا تحریک احساسات، میتواند به اصلاح افکار عمومی و جلوگیری از چرخهای که در آن شایعه پیش از حقیقت گسترش مییابد، کمک کند.
در نهایت، اظهارات علیرضا مرحمتی را باید نشانهای از درک حساسیت موضوع مهاجرت و تلاش برای حفاظت از پیوندهای تاریخی میان دو ملت همسایه دانست. در شرایطی که بحرانها میتوانند شکافهای اجتماعی را تشدید کنند، تداوم و تقویت چنین مواضعی میتواند مهاجران افغانستان را نه صرفاً قربانی شایعات، بلکه سرمایهای مشترک در برابر جنگ روایتها تبدیل کند و زمینه همزیستی و درک متقابل میان جوامع را تقویت نماید.
نویسنده: احسانالله صمیم – خبرگزاری دید