خبرگزاری دید: ملیحه لودهی، دیپلمات و تحلیلگر باسابقه پاکستانی، در ارزیابی تازهای از تحولات ژئوپلیتیک جهانی تأکید کرده که اعتماد اروپا به آمریکا بهعنوان متحد امنیتی و ستون نظم غربی، بهطور بیسابقهای تضعیف شده است. او با استناد به نظرسنجی شورای روابط خارجی اروپا نوشته که اکثریت شهروندان اروپایی دیگر ایالات متحده را شریک قابل اتکا نمیدانند؛ تغییری که حتی پیش از آغاز بازنگری جدی رهبران اروپایی در سیاستهای امنیتیشان رخ داده است. اکنون در پایتختهای اروپایی این واقعیت پذیرفته شده که کاهش وابستگی نظامی به واشنگتن، هرچند دشوار، به ضرورتی اجتنابناپذیر تبدیل شده است.
به نوشته این تحلیلگر پاکستانی، این تحول تنها به اروپا محدود نیست؛ در خاورمیانه نیز قدرتهای منطقهای خود را با عقبنشینی تدریجی آمریکا تطبیق میدهند. عربستان سعودی، در حالی که روابط سنتی خود با واشنگتن را حفظ کرده، بهطور همزمان در حال گسترش همکاریهای راهبردی با چین و متنوعسازی گزینههای امنیتی و اقتصادی خود است. آشتی ریاض با تهران، ترمیم روابط با قطر و ترکیه و امضای توافق دفاعی با پاکستان، همگی نشانههایی از تلاش عربستان برای ایجاد شبکهای متوازنتر از شراکتهای منطقهای و بینالمللی است. لودهی معتقد است کاهش اعتماد به چتر دفاعی آمریکا و حمایت بیقیدوشرط واشنگتن از اسرائیل، انگیزه این تغییر مسیرها را تقویت کرده است.
در سطحی گستردهتر، او یکی از ویژگیهای اصلی نظم نوین جهانی را افزایش نقش قدرتهای میانی میداند؛ کشورهایی که نه در جایگاه ابرقدرتها قرار دارند و نه در حاشیه نظام بینالملل، اما اکنون با بهرهگیری از شکاف میان آمریکا و چین، فضای بیشتری برای مانور و افزایش نفوذ خود یافتهاند. پراکندگی قدرت در نظام جهانی و رقابت فزاینده میان دو قطب واشنگتن و پکن، شرایطی ایجاد کرده که دولتها بتوانند با استقلال عمل بیشتر، سیاست خارجی چندلایهتری را دنبال کنند و سهم واقعیتری در تصمیمسازیهای جهانی مطالبه کنند.
به تعبیر لودهی، جهان بهتدریج از نظم تکقطبی تحت رهبری آمریکا فاصله میگیرد و به سمت ساختاری سیالتر و چندقطبیتر حرکت میکند؛ ساختاری که در آن نه تنها ابرقدرتها، بلکه قدرتهای میانی نیز نقشآفرینان اصلی خواهند بود. او نتیجه میگیرد که دوران اتکای یکجانبه کشورها به آمریکا رو به پایان است و بازیگران موفق آینده، آنهایی خواهند بود که بتوانند با انعطافپذیری، تنوعبخشی به شرکا و ائتلافسازی هوشمندانه، جایگاه خود را در نظم در حال تغییر جهانی تثبیت کنند.