قطع ناگهانی کمکهای آمریکا، افغانستان در لبه فاجعه انسانی
خبرگزاری دید: روزنامه نیویارک تایمز گزارش داد که افغانستان پس از کاهش شدید کمکهای خارجی ایالات متحده، با بدترین بحران انسانی خود در ۲۵ سال گذشته روبهرو شده است. افزایش بیسابقه سوءتغذیه کودکان، بستهشدن صدها مرکز درمانی، بازگشت اجباری میلیونها پناهجو و وقوع زمینلرزههای مرگبار، همزمان فشار سنگینی بر کشوری وارد کرده که اقتصاد و زیرساختهایش پیشاپیش شکننده بود.
بر اساس اعلام برنامه جهانی غذا، حدود چهار میلیون کودک افغان اکنون در معرض مرگ ناشی از سوءتغذیه قرار دارند؛ آماری که بالاترین سطح در یکچهارم قرن اخیر به شمار میرود. این وضعیت پس از آن شدت گرفت که دولت امریکا عملاً کمکهای خود به افغانستان را متوقف و آژانس توسعه بینالمللی ایالات متحده (USAID) را منحل کرد.
ایالات متحده پس از خروج نظامی در ۲۰۲۱ نیز سالانه نزدیک به یک میلیارد دالر به افغانستان کمک میکرد؛ رقمی که بیش از یکسوم کل کمکهای خارجی به یکی از فقیرترین کشورهای جهان بود. اما این منابع مالی در سال گذشته تقریباً بهطور کامل قطع شد. برنامههایی که پیشتر با پاکسازی زمینهای آلوده به مین، حمایت از کشاورزی و تأمین خدمات بهداشتی از گسترش فقر و گرسنگی جلوگیری میکردند، متوقف شدند.
شرین ابراهیم، رئیس پیشین دفتر افغانستان کمیته بینالمللی نجات، میگوید: «خروج امریکا شرایطی را که از قبل هم بد بود، وخیمتر کرد. هیچ اهداکننده دیگری نه وارد عمل شده و نه میتواند در آن ابعاد جایگزین شود.» به گفته او، این نهاد حدود ۷۵ درصد بودجه خود را از دولت امریکا دریافت میکرد.
پیامدهای این قطع کمکها بهطور مستقیم در زندگی روزمره مردم دیده میشود. نزدیک به ۴۵۰ مرکز درمانی در سراسر کشور تعطیل شدهاند.
در روستای خشکسالیزده نالج، یک درمانگاه کوچک سفیدرنگ که سالها خدمات زایمان و تغذیه ارائه میداد، بسته شد. ملکه غلامی که قبلا دو فرزند خود را در همین مرکز به دنیا آورده بود، در بارداری دوقلویی اخیر ناچار شد برای رسیدن به نزدیکترین درمانگاه بیش از یک ساعت در جادهای خاکی و ناهموار طی مسیر کند. یکی از نوزادان مرده به دنیا آمد و دیگری تنها چند ساعت زنده ماند.
ساکنان منطقه میگویند موارد مشابه افزایش یافته است. پرستاران گزارش میدهند که زنان بیشتری پس از زایمانهای طولانی در مسیر یا تولد در موترها، با خونریزی شدید به مراکز درمانی میرسند.
در کنار بحران بهداشتی، افغانستان با شوکهای همزمان دیگری نیز مواجه شده است. دو زمینلرزه مرگبار در ماههای اخیر هزاران نفر را به کام مرگ کشاند. همچنین حدود ۲.۸ میلیون پناهجوی افغان از کشورهای همسایه مجبور به بازگشت شدهاند؛ تنها پاکستان سال گذشته ۹۰۰ هزار افغان را اخراج کرد. این بازگشت گسترده فشار مضاعفی بر منابع محدود کشور وارد کرده است.
ناظران میگویند مجموعه این عوامل، افغانستان را وارد چرخهای از فقر، گرسنگی و مرگ کرده که بدون بازگشت کمکهای بینالمللی یا جایگزینی در همان مقیاس، مهار آن دشوار خواهد بود.