خبرگزاری دید: روابط عربستان سعودی و امارات متحده عربی که زمانی یکی از نزدیکترین شراکتهای راهبردی در خاورمیانه به شمار میرفت، طی سالهای اخیر وارد مرحلهای تازه و پیچیده شده است؛ مرحلهای که بیش از آن که بر همکاری استوار باشد، بر رقابت، واگرایی و تلاش برای تثبیت نفوذ مستقل در منطقه تکیه دارد. این تغییر مسیر، بهویژه در پرونده یمن، بهوضوح قابل مشاهده است و اکنون بسیاری از تحلیلگران از شکلگیری یک «جنگ سرد» طولانیمدت میان دو قدرت خلیج فارس سخن میگویند.
زمینههای واگرایی
نقطه آغاز این شکاف را میتوان در اختلاف اهداف دو کشور در یمن جستجو کرد. عربستان از سال ۲۰۱۵ با هدف حمایت از دولت عدن و حفظ تمامیت ارضی یمن وارد جنگ شد، در حالی که امارات بهتدریج حمایت خود را به «شورای انتقالی جنوب» معطوف کرد؛ جریانی که خواهان خودمختاری جنوب و کنترل بنادر راهبردی است. این تضاد اهداف، به مرور همکاری ابتدایی را فرسوده کرد و بیاعتمادی راهبردی را افزایش داد.
اوج این تنش در ۲ جنوری ۲۰۲۶ رقم خورد؛ زمانی که عربستان مواضع نیروهای مورد حمایت امارات را هدف حملات هوایی قرار داد و ۲۰ نیروی جداییطلب کشته شدند. این حادثه نشان داد که اختلافات از سطح رقابت سیاسی فراتر رفته و به برخوردهای میدانی رسیده است.
این رقابت محدود به یمن نیست. در سوریه، شاخ آفریقا و حتی در تعامل با اسرائیل، دو کشور از بازیگران متفاوتی حمایت میکنند و تلاش دارند جای پای راهبردی خود را مستقل از یکدیگر تثبیت کنند.
پیامدهای منطقهای و ساختاری
رقابت عربستان و امارات پیامدهای گستردهای برای انسجام خلیج فارس داشته است. شورای همکاری خلیج فارس که زمانی نماد هماهنگی امنیتی و اقتصادی منطقه بود، اکنون با چندپارگی مواجه است. اعضا بیش از گذشته به دنبال ایفای نقشهای رهبری مستقل هستند و این امر تصمیمگیری جمعی را دشوار کرده است.
در سطح عملیاتی، رقابت دو کشور موجب ایجاد زیرساختهای موازی در حوزههای بندری، لجستیکی و انرژی شده است. این روند نهتنها هزینههای مبادله را افزایش میدهد، بلکه به تخصیص ناکارآمد سرمایه و کاهش یکپارچگی بازار منطقهای منجر میشود. در حوزه امنیتی نیز حمایت از نیروهای نیابتی رقیب، ساختار فرماندهی را در مناطق درگیری، پیچیدهتر کرده و بیثباتی را طولانیتر ساخته است.
در یمن، این رقابت به چندپارگی میدان نبرد انجامیده و انگیزه مصالحه را کاهش داده است. مسلحسازی متحدان محلی، کنترل بحران را دشوارتر کرده و احتمال درگیریهای درونائتلافی را افزایش داده است. در نتیجه، نفوذ هر دو کشور در مدیریت بحران کاهش یافته و ریسک تشدید تنش بالا رفته است.
چشمانداز کوتاهمدت
در سه ماه آینده، پس از حملات جنوری ۲۰۲۶، انتظار میرود تنشهای سیاسی و رسانهای میان دو کشور افزایش یابد. هرچند احتمال درگیری مستقیم همچنان پایین است، اما رقابت از طریق نیروهای نیابتی در یمن، بهویژه پیرامون بنادر و کریدورهای حملونقل، ادامه خواهد یافت. تلاشهای میانجیگری ممکن است آغاز شود، اما کاهش سریع تنش بعید است.
چشمانداز میانمدت
در بازه سه تا دوازده ماه آینده، رقابت ساختارمندتر خواهد شد. هر دو کشور تلاش میکنند نفوذ خود را از طریق شرکای محلی، ابزارهای اقتصادی و شبکههای امنیتی تثبیت کنند. احتمال بروز درگیریهای محدود میان نیروهای وابسته به دو طرف وجود دارد، اما تقابل گسترده همچنان دور از انتظار است.
چشمانداز بلندمدت
در افق بلندمدت، شکلگیری یک «جنگ سرد» پایدار میان عربستان و امارات محتمل است؛ جنگ سردی که با ائتلافهای امنیتی رقیب، کریدورهای اقتصادی موازی و رقابت بر سر نفوذ منطقهای تعریف میشود. با وجود این، درگیری مستقیم میان دو کشور بعید است؛ زیرا هزینههای سیاسی و اقتصادی آن بسیار سنگین خواهد بود. به نظر میرسد هردو طرف ترجیح میدهند رقابت را در سطحی پایینتر از جنگ رسمی ادامه دهند و از طریق ابزارهای نیابتی و اقتصادی به دنبال برتری باشند.
واحد بینالملل- خبرگزاری دید