ثبات مصنوعی ارز؛ تهدید پنهان علیه صادرات و تراز تجاری پاکستان

خبرگزاری دید: اقتصاد پاکستان درگیر یک توهم پایداری است؛ ثباتی که نه از اصلاحات ساختاری، بلکه از مداخله اداری در نرخ ارز به‌دست آمده است. تثبیت مصنوعی روپیه در سطح ۲۸۰، اگرچه ظاهراً آرامش ایجاد کرده، اما در عمل رقابت‌پذیری صادرات را تضعیف و شکاف تراز تجاری را تشدید کرده است.

به گفته کارشناسان اقتصادی پاکستان، بهبودهای اخیر در شاخص‌های کلان، مقطعی و چرخشی هستند و نشانی از اصلاحات بنیادین در بهره‌وری، مالیات یا انرژی دیده نمی‌شود. تجربه‌های گذشته نیز نشان می‌دهد که این نوع حمایت مصنوعی از ارز، سرانجام با سقوط ناگهانی روپیه و تبعات سنگین همراه می‌شود.

اقتصاددانان پاکستان تأکید کرده‌اند که صادرات پاکستان همزمان در چهار جبهه قیمت، کیفیت، قابلیت اطمینان و دسترسی به بازار، در حال عقب‌نشینی است. افزایش شدید هزینه‌های انرژی، دستمزد و مالیات، در کنار تثبیت نرخ ارز، باعث شده قیمت دالری کالاهای پاکستانی از رقبا بالاتر رود و بازارهای جهانی به سمت هند، ویتنام و بنگلادش متمایل شوند. حتی برنج باسماتی پاکستان نیز بخشی از بازار خود را به دلیل قیمت بالاتر از دست داده است.

آمارهای رسمی این روند را تأیید می‌کند: در هفت‌ماهه سال مالی ۲۰۲۶، کسری تجاری ۲۸ درصد افزایش یافته و به ۲۲ میلیارد دالر رسیده است؛ صادرات ۷ درصد کاهش و واردات ۹ درصد افزایش داشته است. روپیه قدرتمند، عملاً صادرات را تضعیف و مصرف واردات لوکس را تشویق کرده است.

به باور کارشناسان اقتصادی، در پاکستان، نرخ ارز بیش از آن که ابزار اقتصادی باشد، به نماد غرور سیاسی تبدیل شده است؛ در حالی که کشورهای موفق آسیایی از ارز رقابتی به‌عنوان ابزار توسعه صنعتی بهره می‌برند.

آنان راه نجات را در عبور از نگاه سیاسی و حرکت به سمت ارزش واقعی روپیه، اصلاح هزینه‌های تولید و حمایت از صادرات می‌دانند و تأکید می‌کنند تنها در این صورت می‌توان از توهم پایداری به سمت رشد پایدار و صادرات‌محور حرکت کرد.