خبرگزاریدید: اندرو هیوود، نظریهپرداز و نویسنده برجسته بریتانیایی در حوزه علوم سیاسی، در تحلیل نظام سرمایهداری جهانی نشان میدهد که سرمایهداری برای جبران اُفتهای ادواری خود ناگزیر به توسعهطلبی سیاسی و اقتصادی است.
در شرایط کنونی، بحرانهای عمیق اقتصادی و سیاسی در جهان غرب، آمریکا را به سمت مداخله در مناطق راهبردی چون ایران و ترکیه سوق داده است؛ وضعیتی که اگر درست تحلیل نشود، میتواند خطاهای راهبردی بزرگی برای بازیگران منطقهای رقم بزند.
بر اساس این چارچوب نظری، سرمایهداری جهانی در دورههای رکود، تنها از طریق گسترش نفوذ در جغرافیاهای حساس، قادر به بازیابی قدرت خود است. به همین دلیل، آمریکا در سالهای اخیر بهدنبال تسلط بر نقاطی بوده که از نظر انرژی، موقعیت ژئوپلیتیکی و ظرفیتهای اقتصادی، اهمیتی ویژه دارند. نخست ونزویلا بهعنوان منبع انرژی هدف قرار گرفت، سپس قفقاز جنوبی بهعنوان هاب انرژی منطقهای در دستور کار قرار گرفت و تلاش برای نفوذ در گرینلند نیز بخشی از همین روند بود، اما رقابت فزاینده با چین مانع تحقق اهداف آمریکا شد.
در ادامه این مسیر، اندیشکدههای آمریکایی به این جمعبندی رسیدهاند که برای مهار چین و جبران افتهای اقتصادی و سیاسی، تمرکز بر کشورهایی چون ایران و ترکیه ضروری است؛ کشورهایی که موقعیت ژئوپلیتیکی آنها میتواند مسیرهای انرژی، تجارت و امنیت منطقهای را تعیین کند. از این منظر، لشکرکشی اخیر آمریکا علیه ایران نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است.
در چنین شرایطی، ترکیه باید از خطاهای راهبردی پرهیز کند. همانگونه که ایران برای آمریکا اهمیت حیاتی دارد، ترکیه نیز میتواند هدف بعدی فشارهای آمریکا باشد. این موضوع ضرورت بازنگری در ساختارهای تصمیمساز سیاست خارجی ترکیه را برجسته میکند.
تحلیل اندرو هیوود همچنین بر درهمتنیدگی تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی ایران و ترکیه تأکید دارد. این دو کشور نهتنها همسایهاند، بلکه پیوندهای عمیق تاریخی و تمدنی دارند که همگرایی راهبردی را در شرایط حساس کنونی ضروری میسازد. ایده تجزیه ایران و ترکیه از طرحهای دیرینه غرب بوده و همچنان دنبال میشود. از این رو، همکاری و همگرایی منطقهای میان تهران و انقره میتواند برای هردو کشور در دورههای بحرانی تعیینکننده باشد.