نقش لندن در میزبانی گفتوگوهای سیاسی افغانستان، میانجیگری یا حمایت سیاسی؟
خبرگزاری دید: مخالفان طالبان همچنان با چالش پراکندگی و نبود رهبری واحد مواجه است. میزبانی لندن، اگرچه میتواند به همگرایی نسبی این گروهها کمک کند، اما لزوماً به معنای شکلگیری یک بدیل منسجم و کارآمد نیست.
میزبانی لندن از نشست مخالفان طالبان را میتوان در چارچوب نقش سنتی انگلیس در تحولات سیاسی افغانستان و نیز تلاشهای اخیر برای مدیریت بحران این کشور تحلیل کرد. پرسش اصلی این است که آیا انگلیس در این روند نقش یک میانجی بیطرف را ایفا میکند یا در حال حمایت سیاسی از جریانهای خاصی برای شکلدهی به آینده قدرت در افغانستان است.
از یکسو، برگزاری چنین نشستهایی در لندن میتواند نشاندهنده تمایل انگلیس به فراهمسازی بستری برای گفتوگو میان گروههای مختلف افغان باشد؛ امری که در شرایط فقدان یک فرآیند سیاسی فراگیر در داخل افغانستان اهمیت بیشتری پیدا میکند. در این چارچوب، میزبانی میتواند بهعنوان اقدامی در راستای تسهیل گفتوگو، کاهش شکافهای سیاسی و کمک به شکلگیری نوعی اجماع میان مخالفان طالبان تلقی شود. بهویژه تأکید شرکتکنندگان بر مفاهیمی چون قانون اساسی مدرن، مشارکت مردمی و حقوق شهروندی، نشان میدهد که این نشستها در پی بازتعریف گفتمان سیاسی بدیل در برابر ساختار کنونی قدرت در افغانستان هستند.
اما از سوی دیگر، حضور مقامهای پارلمان انگلیس و تأکید پیشین این کشور بر ضرورت تشکیل حکومت فراگیر از سوی طالبان، این شائبه را تقویت میکند که لندن صرفاً یک میزبان بیطرف نیست. انگلیس بهعنوان یکی از بازیگران تأثیرگذار غربی، منافع و اولویتهای خاص خود را در قبال افغانستان دارد؛ از جمله جلوگیری از بیثباتی، مهار تهدیدات امنیتی و حمایت از ارزشهایی مانند حقوق زنان و اقلیتها. در نتیجه، حمایت از جریانهایی که این ارزشها را نمایندگی میکنند، میتواند بخشی از یک راهبرد سیاسی گستردهتر باشد.
در این میان، باید به این نکته نیز توجه کرد که مخالفان طالبان همچنان با چالش پراکندگی و نبود رهبری واحد مواجه است. میزبانی لندن، اگرچه میتواند به همگرایی نسبی این گروهها کمک کند، اما لزوماً به معنای شکلگیری یک بدیل منسجم و کارآمد نیست. از همین رو، برخی تحلیلگران بر این باورند که چنین نشستهایی بیش از آنکه به تولید راهحلهای عملی فوری منجر شوند، در سطح گفتمانی و نمادین باقی میمانند.
همچنین، نقش انگلیس را باید در بستر رقابتها و تعاملات بینالمللی گستردهتر نیز دید. در حالی که برخی کشورهای منطقه رویکردی عملگرایانهتر در قبال طالبان در پیش گرفتهاند، کشورهای غربی تلاش دارند از طریق ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک، بر رفتار این گروه تأثیر بگذارند. میزبانی نشستهای مخالفان میتواند یکی از این ابزارها باشد؛ ابزاری برای حفظ فشار سیاسی و همزمان باز نگه داشتن گزینههای جایگزین.
در نهایت، میتوان گفت که نقش لندن ترکیبی از میانجیگری و حمایت سیاسی است؛ نه کاملاً بیطرف و نه صرفاً جانبدارانه. انگلیس تلاش میکند ضمن حفظ تصویر یک تسهیلکننده گفتوگو، از جریانهایی حمایت کند که با ارزشها و منافعش همخوانی بیشتری دارند. موفقیت این رویکرد، اما به عوامل متعددی بستگی دارد که توانایی مخالفان در دستیابی به اجماع واقعی، تحولات داخلی افغانستان و میزان پذیرش این تلاشها از سوی بازیگران منطقهای و بینالمللی را شامل میشود.
نویسنده: احسان الله صمیم – خبرگزاری دید