خبرگزاری دید: در یکی از پرتلفاتترین روزهای جنگ، ایران با سرنگونی یک جنگنده اف-۱۵ و یک هواپیمای تهاجمی A-10 و هدف قرار دادن چرخبالهای نجات آمریکایی، هزینه حضور نظامی واشنگتن در منطقه را بهطور بیسابقهای افزایش داد و همزمان، جبهه لبنان و حملات موشکی به عمق سرزمینهای اشغالی، فشار بر آمریکا و اسرائیل را تشدید کرد.
گزارشها از جبهههای مختلف جنگ ایران و آمریکا حاکی از آن است که در ۲۴ ساعت گذشته، نیروی هوایی ایالات متحده یکی از سنگینترین روزهای خود را تجربه کرده است. شبکه انبیسی و دیگر رسانههای آمریکایی گزارش دادهاند که یک جنگنده اف-۱۵ای/اف-۱۵ئی آمریکا بر فراز خاک ایران سرنگون شده و از میان دو خلبان، یکی نجات یافته و جستجو برای دیگری ادامه دارد. منابع آمریکایی تأیید کردهاند که این جنگنده توسط آتش پدافند ایران هدف قرار گرفته است.
همزمان، یک هواپیمای تهاجمی A-10 که برای پشتیبانی از عملیات جستجو و نجات اعزام شده بود، به گفته مقامهای آمریکایی، در جریان آتش ایران آسیب دید و در نزدیکی کویت یا بر فراز منطقه تنگه هرمز سقوط کرد. گفته میشود خلبان این هواپیما با چتر نجات از هواپیما خارج شده و زنده مانده است.
منابع نظامی در گفتوگو با نشریات تخصصی هوانوردی نظامی، گفتهاند هر دو هواپیما – اف-۱۵ئی و A-10 – با آتش ایران هدف قرار گرفتهاند و این نخستین بار در این جنگ است که آمریکا بهطور رسمی با از دست دادن جنگندههای سرنشیندار خود در نبرد مستقیم با ایران روبهرو میشود.
در جریان عملیات نجات خدمه اف-۱۵، دو فروند چرخبال نجات آمریکایی (بلکهاوک/HH-60) نیز در تیررس آتش ایران قرار گرفتند. به گزارش رسانههای آمریکایی، این چرخبالها هدف قرار گرفتهاند، اما خدمه آنها زنده ماندهاند و برخی زخمی شدهاند. ویدئوهایی که انبیسی آنها را راستیآزمایی کرده، نشان میدهد افراد مسلح ایرانی به سمت چرخبالهای آمریکایی در ارتفاع پایین شلیک میکنند.
در سوی دیگر، روابط عمومی ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اعلام کرده که «مدافعان آسمان ایران» در یک «نبرد ماندگار» با سرنگونی یک جنگنده و چند هواگرد، «روز سیاهی» برای نیروی هوایی آمریکا و اسرائیل رقم زدهاند. رسانههای ایرانی از هدف قرار گرفتن یک هواپیمای A-10 در آبهای جنوب و حوالی تنگه هرمز، آسیبدیدن یا سقوط یک چرخبال آمریکایی و همچنین هدف قرار گرفتن یک نفتکش در نزدیکی تنگه هرمز توسط پهپاد ایرانی خبر دادهاند. این تحولات در منطقهای رخ داده که به گفته والاستریت ژورنال، کنترل تنگه هرمز میتواند تعیینکننده پیروز نهایی جنگ باشد.
در جبهه سرزمینهای اشغالی، رسانههای اسرائیلی از به صدا درآمدن آژیرهای خطر در چند شهر در پی شلیک موشکها از لبنان و نیز برخورد مهمات و سرجنگیها در ۱۷ نقطه در ۷ شهر مرکز اسرائیل پس از حمله موشکی ایران خبر دادهاند. همزمان، حزبالله لبنان اعلام کرده که در ۲۴ ساعت گذشته دهها عملیات علیه مواضع اسرائیل انجام داده، با یک نیروی اسرائیلی در نزدیکی مثلث تحریر درگیر شده و با موشکها و پهپادهای انتحاری، مواضعی از جمله فرقه لیمان و محل فرود چرخبالهای تخلیه مجروحان در نزدیکی مرز مارونالراس را هدف قرار داده است.
در سطح سیاسی و راهبردی، فضای واشنگتن و پایتختهای غربی نیز ملتهب گزارش میشود. برخی تحلیلگران آمریکایی از جمله فرید زکریا گفتهاند که برخلاف ادعای واشنگتن، ایران «تهدید قریبالوقوع» نبوده و این نخستوزیر اسرائیل بوده که با القای تصور «ضعف بیسابقه ایران» آن را بهعنوان «فرصتی برای تغییر نظام» به دولت ترامپ فروخته است. در همین حال، یک مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا با انتشار تصاویر سرنگونی جنگندههای این کشور در آسمان ایران نوشته است که به مردم «وعده قدرت» داده شده بود، اما اکنون آمریکا در آستانه «بزرگترین زوال تاریخ» خود قرار گرفته است.
در داخل ساختار نظامی آمریکا نیز نشانههای بحران دیده میشود؛ تنها ساعاتی پس از اعلام استعفا، رئیس ستاد ارتش آمریکا در اظهارنظری کمسابقه هشدار داد که «یک دیوانه ارتش بزرگ آمریکا را به نابودی خواهد کشاند.» جان بولتون، مشاور پیشین امنیت ملی آمریکا نیز گفته که ترامپ به دنبال «اعلام پیروزی و خروج از جنگ» است که نشانهای از فشار فزاینده جنگ بر کاخ سفید است.
در سطح دیپلماسی، والاستریت ژورنال گزارش داده که تلاشهای جدید کشورهای منطقه به رهبری پاکستان برای دستیابی به آتشبس میان ایران و آمریکا به بنبست رسیده است. به نوشته این روزنامه، ایران بهطور رسمی به میانجیها اعلام کرده که در روزهای آینده آماده دیدار با نمایندگان آمریکا در اسلامآباد نیست و خواستههای واشنگتن را «غیرقابل قبول» میداند. این در حالی است که ترکیه و مصر در تلاشاند مکانهای جایگزینی مانند دوحه یا استانبول را برای مذاکرات احتمالی بیابند.
ابعاد اقتصادی و تسلیحاتی جنگ نیز آشکارتر شده است. بلومبرگ گزارش داده که سفارش جاپان برای خرید ۴۰۰ فروند موشک کروز تاماهاوک آمریکایی به ارزش ۲.۳۵ میلیارد دالر با تأخیر مواجه شده؛ زیرا ایالات متحده بخش بزرگی از ذخایر موشکی خود را در طول جنگ با ایران مصرف کرده است.
این موضوع، در کنار از دست رفتن جنگندهها و هواگردهای گرانقیمت، تصویر روشنی از هزینههای سنگین این جنگ برای واشنگتن ارائه میدهد.
در سطح افکار عمومی و تحلیل رسانهای، برخی روزنامهها و شبکههای آمریکایی از جمله فاکسنیوز با تیترهایی مانند «خطر در آسمانها؛ دو جنگنده آمریکایی سقوط کرد و جستجو برای خلبان مفقود ادامه دارد» به مخاطبان خود هشدار دادهاند که آسمان منطقه دیگر برای هواگردهای آمریکایی امن نیست.
نشریه تایم نیز گزارش داده که وزیر جنگ آمریکا از قدرت و شدت حملات تلافیجویانه ایران به اهداف آمریکایی و اسرائیلی در خاورمیانه «غافلگیر شده است».
در همین فضا، تحلیلگرانی مانند ایتن لوینز تأکید کردهاند که آمریکا پس از پنج هفته جنگ هنوز به برتری هوایی دست نیافته و «جنگندهها یکی پس از دیگری سرنگون میشوند.
مجموعه این تحولات ـ از سرنگونی جنگندههای اف-۱۵ و A-10 و هدف قرار گرفتن چرخبالهای نجات، تا تشدید حملات حزبالله و موشکباران عمق سرزمینهای اشغالی و نیز بنبست در تلاشهای آتشبس و فرسایش ذخایر تسلیحاتی آمریکا ـ نشان میدهد که جنگ وارد مرحلهای شده است که در آن، هزینههای ادامه درگیری برای واشنگتن و متحدانش بهطور محسوسی رو به افزایش است؛ مرحلهای که به گفته برخی تحلیلگران، میتواند موازنه قدرت و محاسبات سیاسی در هر دو سوی اقیانوس اطلس را دگرگون کند.