گزارش اختصاصی خبرگزاری دید: وضعیت تدریس فقه جعفری در مکاتب و مدارس بامیان پس از ادعای روز گذشته شورای علمای شیعه این ولایت مبنی بر توافق با ریاست معارف طالبان، همچنان نامشخص است. در حالی که این شورا از فیصله برای تدریس فقه جعفری در مدارس و مکاتب مناطق شیعهنشین و تدریس همزمان فقه جعفری و حنفی در مدارس و مکاتب مختلط خبر داده بود، خبرنامه رسمی ریاست معارف طالبان هیچ اشارهای به چنین توافقی نکرده و منابع محلی نیز به خبرگزاری دید گفتند که در جلسه ۲۰ حمل تصمیم تازهای گرفته نشده است.
ادعای توافق؛ عدم تأیید در خبرنامه رسمی
رئیس شورای علمای شیعه بامیان روز گذشته اعلام کرد که در نشست مشترک شورای علمای شیعه این ولایت با ریاست معارف حکومت طالبان در بامیان، توافق شده که در مکاتب و مدارسی که اکثریت دانشآموزان پیرو مذهب جعفری هستند، فقه جعفری توسط اساتید مجرب تدریس خواهد شد. همچنین در مناطق دارای اکثریت حنفی، فقه حنفی تدریس میشود و در صنوف مختلط، فقه هردو مذهب در کنار هم آموزش داده خواهد شد.
اما خبرنامهای که امروز از سوی ریاست معارف طالبان منتشر شد، تنها بر «تقویت نظام آموزشی، بهبود کیفیت تدریس و هماهنگی میان ادارات» تأکید کرده و هیچ اشارهای به رسمیت یافتن تدریس فقه جعفری در مکاتب و مدارس بامیان ندارد.
روایت منابع محلی: ادامه روال گذشته
منابع موثق محلی در بامیان به خبرگزاری دید گفتند که در نشست ۲۰ حمل هیچ تصمیم تازهای درباره نصاب دینی گرفته نشده و رئیس معارف طالبان در این ولایت تنها بر ادامه روند درسی «مانند گذشته» تأکید کرده است.
پس از تسلط طالبان و بهدلیل چاپ نشدن نصاب جدید، تدریس فقه جعفری همچنان ادامه داشت. در حمل ۱۴۰۳ دستور جمعآوری کتابهای فقه جعفری صادر شد، اما پس از واکنشها متوقف گردید و اعلام شد که فقه حنفی در کنار فقه جعفری تدریس خواهد شد.
نصاب جدید؛ تعیینکننده سرنوشت فقه جعفری
در همین حال، یک منبع آگاه گفته که مواد درسی جدید به معارف بامیان تحویل داده شده، اما کتب فقه جعفری در میان آنها وجود ندارد. به گفته او، تصمیم نهایی درباره تدریس فقه جعفری تنها پس از توزیع رسمی نصاب جدید مشخص خواهد شد؛ زیرا تعیین برنامه آموزشی در سطح وزارت معارف انجام میشود؛ نهادی که تاکنون مذهب جعفری را به رسمیت نشناخته است.
پیشینه محدودسازیها و رفتار مشابه در سایر ولایات
طالبان پیشتر نیز دپارتمنت فقه جعفری را چند ماه پس از سقوط جمهوریت حذف کرده و در حمل ۱۴۰۲ نام آن را به «فقه و قانون» تغییر داده بودند.
به گفته منابع محلی به خبرگزاری دید، طالبان در بامیان همان رفتاری را با شیعیان دارند که در سایر ولایات دارند و امسال نیز مانند دیگر ولایتها، در برخی مساجد پرجمعیت اجازه برگزاری نماز عید برای شیعیان داده نشده است.
خبر رسمی جلسه ۲۰ حمل
ریاست معارف بامیان روز گذشته اعلام کرد که جلسه هماهنگی با آمرین مکاتب دولتی و خصوصی در ۲۰ حمل با حضور رئیس معارف، رئیس امر بالمعروف، رئیس شورای علمای شیعه، اعضای شورای علما و آمرین بخشهای مختلف برگزار شده است.
در این خبرنامه تنها بر بهبود اداره، خدمات بهتر برای شاگردان، کیفیت تدریس و هماهنگی میان ادارات تأکید شده و هیچ اشارهای به موضوع فقه جعفری نشده است.
جمعبندی
بر پایه یافتههای خبرگزاری دید از منابع معتبر محلی، ابهام درباره سرنوشت تدریس فقه جعفری در بامیان همچنان پابرجا است و ادعای شورای علمای شیعه درباره توافق با ریاست معارف حکومت طالبان این ولایت برای از سرگیری تدریس فقه جعفری، نه در خبرنامه رسمی ریاست معارف طالبان در بامیان بازتاب یافته و نه منابع محلی آن را تأیید میکنند.
در حالی که نصاب جدید بدون کتب فقه جعفری به بامیان رسیده و تصمیمگیری نهایی در سطح وزارت معارف و حتی فراتر از آن، دفتر ملا هبتالله، رهبر حکومت طالبان، انجام میشود، نشانهها حاکی از آن است که تعیین جایگاه رسمی فقه جعفری در نظام آموزشی افغانستان به یک چالش ساختاری و سیاسی تبدیل شده است؛ چالشی که پیامدهای آن فراتر از بامیان، به رابطه طالبان با جامعه شیعه در سراسر کشور گره خورده است.