خبرگزاری دید: وزارت اطلاعات و فرهنگ حکومت طالبان با انتشار گزارشی از ثبت بیش از ۱۱۰ تخلف رسانهای و صدور دهها جواز تازه خبر داده، اما همزمان گزارشهای مستقل نشان میدهد که سیاستهای سختگیرانه این گروه، محدودیتهای محتوایی و ممنوعیت نشر تصویر زندهجان در ولایتها، عملاً بخش بزرگی از رسانههای افغانستان را به تعطیلی کشانده و آزادی رسانهای را به پایینترین سطح دو دهه اخیر رسانده است.
وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان امروز چهارشنبه، ۹ ثور، در گزارش سالانه خود اعلام کرد که کمیسیون بررسی تخلفات رسانهای این وزارت در سال ۱۴۰۴ دهها نشست برای رسیدگی به شکایات خبرنگاران و بررسی تخلفات رسانهای برگزار کرده است. این گزارش در حالی منتشر شده که نهادهای ناظر بر آزادی رسانهها بارها هشدار دادهاند که سیاستهای محدودکننده طالبان، فضای رسانهای کشور را بهشدت تنگ کرده و بسیاری از رسانهها را از فعالیت بازداشته است.
طبق گزارش طالبان، در سال گذشته برای ۱۶ رادیو، یک وبسایت خبری، پنج رسانه چاپی، دو آژانس خبری، ۹۰ کانال یوتیوب و ۲۷ نهاد فرهنگی جواز جدید صادر شده و جواز فعالیت دو شبکه تلویزیونی، ۲۹ رادیو، چهار رسانه چاپی و ۱۲ نهاد فرهنگی تمدید شده است.
با وجود این آمار، گزارشهای مستقل نشان میدهد که شمار رسانههای فعال نسبت به پیش از سال ۱۴۰۰ بهطور چشمگیری کاهش یافته و بسیاری از رسانهها به دلیل فشارهای امنیتی، محدودیتهای محتوایی و مشکلات مالی ناشی از سیاستهای طالبان تعطیل شدهاند.
کمیسیون تخلفات رسانهای طالبان اعلام کرد که ۷۶ مورد تخلف در رسانههای صوتی و تصویری و ۳۵ مورد در شبکههای اجتماعی ثبت شده است.
بخش عمده این موارد به نشر محتوای «غیرمطابق با اصول نشراتی» مربوط دانسته شده؛ عبارتی که به گفته نهادهای ناظر، تعریف مبهم و گسترده آن زمینه برخوردهای سلیقهای و محدودسازی آزادی بیان را فراهم کرده است.
این کمیسیون همچنین گفته که مشکلات ۲۶ خبرنگار را بررسی کرده، اما گزارشهای میدانی از ولایتها نشان میدهد که خبرنگاران در نبود حمایت صنفی، با تهدیدهای امنیتی، احضارهای مکرر و محدودیتهای شدید در تهیه گزارش روبهرو هستند.
این در حالی است که طالبان در حدود ۲۰ ولایت نشر تصویر موجود زنده را ممنوع کرده و عملاً فعالیت تلویزیونهای محلی را متوقف کرده است. بسیاری از این شبکهها یا بسته شدهاند یا تنها به نشر صوتی و متنخوانی بدون تصویر ادامه میدهند.
شماری از رادیوها نیز به دلیل فشارهای مالی، سانسور محتوایی و الزام به رعایت دستورالعملهای سختگیرانه، فعالیت خود را کاهش داده یا متوقف کردهاند.
نهادهای بینالمللی ناظر بر آزادی رسانهها بارها هشدار دادهاند که فضای رسانهای افغانستان طی چهار سال اخیر بهشدت کوچک شده و محدودیتهای اعمالشده از سوی طالبان، یکی از مهمترین عوامل این روند است.
کاهش رسانههای فعال، محدودیت دسترسی رسانهها به اطلاعات و فشار بر خبرنگاران، پیامدهای جدی برای شفافیت، پاسخگویی و حقوق شهروندی در افغانستان دارد.