عبدالرؤوف توانا
خبرگزاری دید: غزه و لبنان امروز آزمون ایمان، وجدان و مسوولیتپذیری امت اسلامیاند. مؤمنی که درد و رنج غزه، لبنان و دیگر مظلومان امت اسلامی را درد و رنج خود نداند، از روح اخوت اسلامی فاصله گرفته است. امروز زمان سکوت، بیطرفی و تماشاگر بودن نیست، بلکه زمان ایستادن در کنار حق، حمایت از مظلوم و قرار گرفتن در طرف درست تاریخ است.
غزه و لبنان تنها دو نقطه بر نقشه جغرافیا نیستند، بلکه نماد رنج، مقاومت، غربت و آزمون بزرگ امت اسلامی در عصر حاضرند. سرزمینهایی که زیر آتش جنگ، محاصره و ویرانی قرار گرفتهاند و با خون کودکان، زنان و مردان خود، روایتگر وجدان زخمی بشریتاند. آنچه امروز در غزه و لبنان میگذرد، صرفاً یک درگیری نظامی نیست؛ بلکه صحنهای از رویارویی تاریخی میان حق و باطل، عدالت و ظلم، ایمان و استکبار است؛ صحنهای که جهان را در برابر آزمونی بزرگ اخلاقی و انسانی قرار داده است.
دردناکتر از حجم ویرانیها و جنایات، سکوت بخش بزرگی از جهان در برابر این فجایع است. در روزگاری که امت اسلامی بیش از دو میلیارد جمعیت دارد و از امکانات گسترده انسانی، اقتصادی و سیاسی برخوردار است، ملتهای مقاوم فلسطین و لبنان در بسیاری موارد خود را تنها در میدان نبرد مییابند. این واقعیت تلخ، انسان را به یاد روزهای نخست بعثت پیامبر اکرم ﷺ میاندازد؛ زمانی که اسلام در اوج غربت قرار داشت و قدرتهای زمان برای خاموش کردن نور الهی متحد شده بودند.
قرآن کریم نشان میدهد که اتحاد دشمنان علیه جبهه حق پدیدهای تازه نیست. از نخستین روزهای دعوت اسلامی، مشرکان قریش، سران قبایل و دیگر مخالفان در برابر پیامبر اکرم ﷺ صفآرایی کردند و گمان میبردند با محاصره اقتصادی، شکنجه مؤمنان، جنگ روانی و حتی توطئه قتل، میتوانند نور الهی را خاموش کنند، اما خداوند اراده دیگری داشت. آن روز نیز اهل حق اندک بودند و اهل باطل بسیار، اما سنت الهی بر پیروزی حق تعلق گرفته بود.
خداوند متعال میفرماید: ﴿وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ ۚ وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللَّهُ ۖ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ﴾ «و (به یاد آور) هنگامی را که کافران درباره تو نیرنگ میکردند تا تو را بازداشت کنند، یا بکشند، یا تبعید کنند؛ آنان نیرنگ میکردند و خدا نیز تدبیر میکرد و خدا بهترین تدبیرکنندگان است.»
امروز نیز بسیاری از مسلمانان، وضعیت غزه و لبنان را یادآور همان غربت تاریخی میدانند. در حالی که ملتهای مظلوم زیر آتش جنگ و محاصره قرار دارند، قدرتهای بزرگ با تمام توان سیاسی، رسانهای و نظامی در میدان حضور دارند. در این میان، برخی حکومتهای اسلامی نیز به جای ایفای نقش تاریخی خود در حمایت از مظلومان، یا سکوت اختیار کردهاند یا در عمل از مسئولیت خود فاصله گرفتهاند. در چنین شرایطی، احساس غربت برای ملتهای مقاوم طبیعی است؛ اما تاریخ اسلام گواهی میدهد که غربت اهل حق هرگز پایان راه نبوده است.
پیامبر اکرم ﷺ در اوج محاصره شعب ابیطالب، هرگز امید خود را از دست نداد. در مسیر هجرت نیز با وجود تعقیب دشمنان، به وعده الهی یقین داشت. هنگامی که سُراقه بن مالک برای گرفتن جایزه به تعقیب ایشان آمد، پیامبر اکرم ﷺ در اوج ضعف ظاهری از آیندهای سخن گفت که در آن دستبندهای کسری بر دستان او قرار خواهد گرفت؛ وعدهای که بعدها تحقق یافت. این حادثه درسی راهبردی است که قدرت حقیقی در دست خداوند است، نه در محاسبات مادی.
پیامبر اکرم ﷺ در حدیث معروف ثوبان فرمودند: امتها بر شما هجوم خواهند آورد، همانگونه که گرسنگان بر سفره غذا جمع میشوند. سپس فرمودند: شما زیاد خواهید بود، اما همچون کف روی سیلاب. علت آن را نیز «حب دنیا و کراهت از مرگ» بیان کردند. این حدیث نشان میدهد که مشکل امت اسلامی کمبود جمعیت نیست، بلکه ضعف وحدت، دنیاگرایی و فاصله از روح اسلام است.
اسلام دینی کامل و نظامی هماهنگ است. خداوند میفرماید: ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ﴾ اسلام مجموعهای از ایمان، عدالت، علم، اخلاق، اخلاص، مسئولیت، خدمت و معنویت است. هرگاه بخشی از این منظومه کنار گذاشته شود، امت دچار ضعف میگردد. امروز برخی عبادت را میگیرند و عدالت را رها میکنند، برخی عدالت را میخواهند و اخلاق را فراموش میکنند، و برخی از علم سخن میگویند اما از ایمان غافلاند. نتیجه آن شده است که پیکره امت اسلامی دچار تفرقه و ضعف شده است.
رسول خدا ﷺ فرمود: مؤمنان در محبت و همدردی همچون یک پیکر واحدند؛ اگر عضوی به درد آید، همه اعضا باید آن را احساس کنند. بر این اساس، درد غزه و لبنان درد همه امت اسلامی است، نه فقط یک منطقه.
با این حال، قرآن مسلمانان را به یأس فرا نمیخواند، بلکه به صبر و امید دعوت میکند: ﴿فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ﴾ و نیز: ﴿وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ﴾
طاغوتها همواره تلاش کردهاند ملتها را مأیوس کنند، اما تاریخ نشان داده است که فرعون، نمرود، ابوجهل و امپراتوریهای بزرگ همگی نابود شدهاند.
سنت الهی تغییرناپذیر است: ﴿إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ﴾ پیروزی در منطق الهی تنها غلبه نظامی نیست، بلکه حفظ حق، استمرار مقاومت و شکست پروژه ظلم نیز هست.
راه عبور امت اسلامی روشن است: بازگشت به قرآن و سنت، احیای وحدت، تقویت استقلال، توسعه علم، احیای اخلاق و حمایت عملی از مظلومان.
امروز غزه و لبنان در خط مقدم آزمونی بزرگ قرار دارند؛ اما تاریخ پایان نیافته است. همان خدایی که پیامبرش را در غار ثور حفظ کرد، در بدر پیروزی بخشید و در فتح مکه عزت عطا کرد، امروز نیز بر همه چیز قادر است.
غربت دیروز اسلام مقدمه عزت امت شد، و غربت امروز نیز میتواند مقدمه بیداری باشد. ظلم پایدار نیست و حق نابودشدنی نیست.
وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ