خبرگزاری دید: اندیشکده زاویه در تحلیلی به بررسی روابط ترکیه و سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) پرداخته و تأکید کرده است که این رابطه، علیرغم اهمیت راهبردی دو طرف برای یکدیگر، طی سالهای اخیر با مجموعهای از اختلافات سیاسی، امنیتی و ژئوپلیتیکی روبهرو بوده است.
بر اساس این تحلیل، ترکیه از زمان پیوستن به ناتو در سال ۱۹۵۲ به یکی از ارکان اصلی ساختار امنیتی این ائتلاف تبدیل شده است. موقعیت ژئوپلیتیکی منحصربهفرد این کشور در نقطه اتصال اروپا، خاورمیانه، قفقاز و دریای سیاه، نقش تعیینکنندهای در راهبردهای دفاعی غرب ایفا میکند. کنترل تنگههای بسفر و داردانل، دسترسی به دریای سیاه و حضور فعال در مدیترانه شرقی، جایگاه ترکیه را در معادلات امنیتی ناتو برجسته ساخته است.
اندیشکده زاویه نوشته که با وجود این اهمیت، روابط میان انقره و متحدان غربی همواره با چالشهایی همراه بوده است. یکی از مهمترین محورهای اختلاف، شکاف میان نقش نظامی گسترده ترکیه در ناتو و محدودیتهایی است که این کشور در حوزه همکاریهای دفاعی و انتقال فناوریهای پیشرفته با آن مواجه بوده است. ترکیه که دومین ارتش بزرگ ناتو را در اختیار دارد، بارها نسبت به محدودیتهای اعمالشده در زمینه فروش تجهیزات نظامی و فناوریهای دفاعی ابراز نارضایتی کرده است.
این تحلیل همچنین به اختلافات ترکیه با برخی اعضای ناتو، بهویژه یونان و قبرس، اشاره کرده و میافزاید که مناقشات مربوط به مرزهای دریایی، منابع انرژی و تحولات مدیترانه شرقی، در مواردی اعضای این ائتلاف را در برابر یکدیگر قرار داده و روند تصمیمگیری جمعی در ناتو را پیچیدهتر ساخته است.
به باور نویسنده این تحلیل، سیاست خارجی ترکیه در سالهای اخیر بیش از گذشته بر استقلال راهبردی و ایفای نقش بهعنوان یک قدرت منطقهای متمرکز شده است. انقره در پروندههایی همچون سوریه، لیبی، قفقاز جنوبی و جنگ اوکراین تلاش کرده است رویکردی مستقل از برخی مواضع کشورهای غربی اتخاذ کند؛ موضوعی که از نگاه برخی اعضای ناتو بهعنوان فاصله گرفتن از هماهنگی سنتی با این ائتلاف تلقی میشود.
اندیشکده زاویه در ادامه، روابط ترکیه و روسیه را یکی از مهمترین عوامل تنش میان انقره و متحدان غربی ارزیابی کرده است. خرید سامانه دفاع موشکی اس-۴۰۰ از روسیه، نمونهای از سیاست موازنهگرایانه ترکیه بود که واکنش شدید آمریکا و برخی کشورهای اروپایی را به دنبال داشت. با این حال، ترکیه روسیه را همزمان یک رقیب ژئوپلیتیکی، شریک اقتصادی و بازیگری تأثیرگذار در محیط پیرامونی خود میداند و از تقابل کامل با مسکو اجتناب کرده است.
این تحلیل همچنین تأکید کرده که جنگ اوکراین، اهمیت راهبردی دریای سیاه را افزایش داده و نقش ترکیه در مدیریت تنگههای استراتژیک و اجرای کنوانسیون مونترو را بیش از پیش برجسته ساخته است. در چنین شرایطی، همکاری میان انقره و ناتو در این حوزه به یکی از مهمترین ابعاد تعامل دو طرف تبدیل شده است.
در جمعبندی تحلیل آمده که روابط ترکیه و ناتو را نمیتوان صرفاً در قالب اتحاد یا اختلاف تعریف کرد، بلکه این رابطه ترکیبی از همکاری راهبردی، رقابت، بیاعتمادی و مدیریت منافع متقابل است. با وجود چالشهای موجود، اهمیت ژئوپلیتیکی ترکیه برای امنیت اروپا و ساختار دفاعی ناتو همچنان پابرجاست و آینده این همکاری بیش از هر چیز به توانایی دو طرف در مدیریت اختلافات و سازگاری با تحولات جدید نظام بینالملل وابسته خواهد بود.