خبرگزاری دید: نشست شورای امنیت سازمان ملل درباره افغانستان با موجی از انتقادها علیه طالبان، هشدارهای جدی درباره وخامت وضعیت انسانی و امنیتی و تقابل کمسابقه میان نمایندگان افغانستان و پاکستان همراه شد. کشورهای عضو با تأکید بر نقض گسترده حقوق بشر، حضور گروههای تروریستی و تشدید تنشهای مرزی، خواستار رویکردی هماهنگتر برای حمایت از مردم افغانستان شدند.
ثبات شکننده از نگاه یوناما
جورجت گانیون، معاون نماینده ویژه دبیرکل و سرپرست یوناما، اعلام کرد که افغانستان در برخی شاخصهای اقتصادی به ثبات نسبی رسیده است؛ اما این ثبات «بسیار شکننده» است. او هشدار داد که بازگشت گسترده مهاجران، فشار سنگینی بر اقتصاد و خدمات عمومی وارد کرده و با توجه به جوان بودن جمعیت کشور، محدودیت فرصتهای آموزشی و شغلی میتواند آینده یک نسل را تهدید کند.
بحران زنان و دختران؛ محور اصلی نگرانیها
بخش مهمی از نشست به وضعیت زنان و دختران اختصاص داشت. یوناما اعلام کرد که ۳.۸ میلیون دختر از آموزش محروماند و سالانه حدود ۲۵۰ هزار دختر دیگر نیز از ادامه تحصیل بازمیمانند. گانیون هشدار داد که ادامه محدودیتها نهتنها نقض حقوق بشر است، بلکه پیامدهای سنگینی برای آینده اقتصادی افغانستان خواهد داشت. او همچنین بازداشت زنان در هرات به دلیل «نوع پوشش» را نشانهای از تنگتر شدن فضای مدنی دانست.
بحران انسانی؛ نیمی از جمعیت نیازمند کمک
اوچا نیز در گزارشی جداگانه اعلام کرد که حدود نیمی از جمعیت افغانستان به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند. هفت میلیون نفر با ناامنی غذایی روبهرو هستند و چهار میلیون کودک از سوءتغذیه رنج میبرند. این نهاد برای ادامه فعالیتهای امدادی در سال جاری به ۱.۷ میلیارد دلار بودجه نیاز دارد.
حقوق زنان و تروریزم در صدر نگرانیها
نمایندگان امریکا، بریتانیا، فرانسه و چند کشور اروپایی، محدودیتهای اعمالشده بر زنان و دختران را بهشدت محکوم کردند و نسبت به فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان هشدار دادند. آنان خواستار اقدامات عملی و قابل راستیآزمایی علیه داعش، القاعده و دیگر گروههای مسلح شدند.
روسیه و چین: تعامل، نه فشار
در مقابل، روسیه و چین بر ضرورت تعامل با حکومت سرپرست تأکید کردند. مسکو هشدار داد که سیاست فشار نتیجهای نخواهد داشت و استفاده ابزاری از یوناما میتواند مأموریت این نهاد را تضعیف کند. چین نیز ضمن درخواست برای بازگشایی مکاتب دخترانه، خواستار رویکردی منسجمتر و عملگرایانهتر در قبال افغانستان شد.
تروریزم؛ نگرانی مشترک منطقه
پاکستان بار دیگر حکومت سرپرست را به عدم اقدام مؤثر علیه گروههای مسلح متهم کرد. روسیه و ایران نیز نسبت به فعالیت داعش خراسان و خطر تبدیل شدن افغانستان به پناهگاه گروههای تروریستی هشدار دادند.
تقابل لفظی کابل و اسلامآباد
در بخش جنجالی نشست، نصیراحمد فایق، سرپرست نمایندگی افغانستان، حملات پاکستان در خاک افغانستان را محکوم کرد. نماینده پاکستان این ادعا را رد کرد و فایق را «نماینده مردم افغانستان» ندانست؛ سخنی که با واکنش تند فایق همراه شد.
توسعه اقتصادی؛ نیاز فراموششده
ازبیکستان و ترکمنستان بر ضرورت تمرکز بر توسعه اقتصادی، اشتغالزایی و زیرساختها تأکید کردند و گفتند کمکهای بشردوستانه بهتنهایی نمیتواند ثبات پایدار ایجاد کند.
آینده یوناما در انتظار تصمیم شورای امنیت
با نزدیک شدن زمان تمدید مأموریت یوناما، بیشتر اعضای شورا از ادامه فعالیت این نهاد حمایت کردند؛ اما اختلافها درباره نحوه تعامل با حکومت سرپرست همچنان پابرجاست. آنچه از این نشست برمیآید، نبود یک راهبرد مشترک جهانی درباره افغانستان است؛ در حالی که همه طرفها بر یک نکته توافق دارند: ثبات کنونی افغانستان بدون یک راه حل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی پایدار دوام نخواهد آورد.
نشست تازه شورای امنیت نشان داد که بحران افغانستان وارد مرحلهای شده که دیگر اختلاف نظرهای سیاسی کشورها نیز نمیتواند عمق آن را پنهان کند. اجماع گسترده علیه سیاستهای طالبان، همراه با نگرانیهای امنیتی و انسانی، بیانگر آن است که وضعیت کنونی نهتنها برای مردم افغانستان، بلکه برای ثبات منطقه خطرآفرین است. در حالی که برخی کشورها بر تعامل اقتصادی تأکید دارند و برخی دیگر بر فشار حقوق بشری، نبود یک چارچوب مشترک جهانی باعث شده افغانستان در میانه رقابتهای ژئوپولیتیک و ناکارآمدی داخلی گرفتار بماند. اگر جامعه جهانی نتواند بر سر یک رویکرد واحد و نتیجهمحور توافق کند، بحران افغانستان میتواند به تهدیدی بزرگتر برای امنیت منطقه و فراتر از آن تبدیل شود.