خبرگزاری دید: اتحادیه اروپا در حالی مقدمات گفتوگو با طالبان را برای افزایش اخراج پناهجویان افغانستانی فراهم میکند که این رویکرد، با وجود تأکید بروکسل بر «عدم بهرسمیتشناختن طالبان» موجی از انتقادهای حقوق بشری را در اروپا برانگیخته و دولتهای عضو را در برابر فشارهای سیاسی و ملاحظات انسانی قرار داده است.
رسانههای اروپایی گزارش دادهاند که کمیسیون اروپا در حال تدارک گفتوگو با مقامهای طالبان با هدف مهار مهاجرت غیرقانونی و افزایش نرخ اخراج پناهجویان افغانستانی از خاک اروپا است؛ اقدامی که در فضای سیاسی کنونی اروپا حساسیتبرانگیز شده و واکنشهای گستردهای را برانگیخته است.
وبسایت «اینفو مایگرَنتس» در گزارشی تازه نوشته که اتحادیه اروپا مقدمات دعوت از هیأتی از طالبان برای حضور در بروکسل را فراهم کرده، هرچند بروکسل تأکید دارد این دعوت هیچگونه معنای سیاسی یا بهرسمیتشناختن طالبان را در بر ندارد. هنوز تاریخ مشخصی برای این دیدار تعیین نشده و ویزایی نیز برای اعضای هیأت صادر نشده است.
مگنوس برونر، کمیسر امور داخلی و مهاجرت اتحادیه اروپا، با دفاع از این تصمیم گفته که اروپا برای مدیریت بحران مهاجرت و رسیدگی به حجم بالای پروندههای پناهندگی، ناچار است با «حاکمان دوفاکتوی افغانستان» وارد گفتوگو شود. او هدف اصلی این روند را «حفاظت از منافع شهروندان اروپایی» عنوان کرده است.
اما انتشار خبر این مذاکرات موجی از انتقادهای نهادهای حقوق بشری را به همراه داشته است. سازمانهایی چون عفو بینالملل و کمیته بینالمللی نجات هشدار دادهاند که بازگرداندن پناهجویان به کشور، در شرایطی که افغانستان با بحران انسانی، قحطی، محدودیتهای شدید علیه زنان و نقض گسترده حقوق بشر روبهرو است، میتواند جان بسیاری از افراد را در معرض خطر قرار دهد. فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، نیز پیشتر هشدار داده بود که کارمندان دولت پیشین، خبرنگاران، فعالان مدنی و زنان معترض در صورت بازگشت با خطر بازداشت، شکنجه و انتقامجویی مواجه خواهند شد.
این نگرانیها در حالی مطرح شده که طالبان اخیراً قوانین سختگیرانهتری از جمله قانونیسازی ازدواج کودکان و سرکوب اعتراضات مردمی در هرات را اعمال کرده است.
به نوشته «اینفو مایگرَنتس»، پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، دولتهای اروپایی تحت فشار احزاب راست افراطی و افزایش چشمگیر پروندههای پناهندگی، در حال تغییر رویکرد مهاجرتی خود هستند. افغانستانیها اکنون بزرگترین گروه پناهجویان در اتحادیه اروپا را تشکیل میدهند و از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴ حدود یک میلیون درخواست پناهندگی از سوی شهروندان افغانستان ثبت شده است.
پیشتر کشورهایی مانند آلمان ـ با میانجیگری قطر ـ و اتریش روند اخراج پناهجویان افغانستانی دارای سابقه کیفری را آغاز کرده بودند. اکنون اکثریت اعضای اتحادیه اروپا خواهان توافقی جمعی با طالبان برای تسهیل این روند هستند.
گزارش «اینفو مایگرَنتس» نشان میدهد که اتحادیه اروپا در تلاش است میان فشارهای داخلی، ملاحظات حقوق بشری و واقعیتهای سیاسی افغانستان تعادلی برقرار کند؛ تلاشی که با وجود تأکید بروکسل بر «عدم بهرسمیتشناختن طالبان»، عملاً مسیر گفتوگو با این گروه را هموار کرده و میتواند به تغییرات مهمی در سیاست مهاجرتی اروپا منجر شود.