خبرگزاری دید: برنامه جهانی غذا (WFP) اعلام کرد که ایران پس از اختلالات طولانیمدت در مرزهای پاکستان، به مهمترین دهلیز تجارتی افغانستان تبدیل شده و اکنون حدود ۶۰ درصد تجارت این کشور از مسیرهای غربی و از طریق ایران انجام میشود؛ تغییری که به گفته این نهاد، هزینههای حملونقل را افزایش داده، قیمت مواد غذایی را بالا برده و بحران بشردوستانه افغانستان را عمیقتر ساخته است.
بر اساس گزارش این نهاد که روز جمعه منتشر شد، پس از توقف تجارت رسمی از مسیر پاکستان در اواخر سال ۲۰۲۵، بازرگانان افغانستان مسیرهای تازهای را برای واردات و صادرات کالا از طریق ایران و همچنان دهلیزهای ریلی آسیای مرکزی در پیش گرفتهاند.
در گزارش آمده که هرچند جریان انتقال کالا ادامه یافته، اما مسیرهای جدید طولانیتر و پرهزینهتر بوده و همین موضوع باعث افزایش قیمت مواد غذایی، سوخت و نهادههای زراعتی در سراسر افغانستان شده است.
برنامه جهانی غذا هشدار داده که این تحول همزمان با مجموعهای از بحرانها، از جمله بستهماندن مرزهای پاکستان، بیثباتی منطقهای ناشی از تنشهای خاورمیانه، کاهش کمکهای بشردوستانه و بازگشت میلیونها مهاجر افغانستانی از کشورهای همسایه، وضعیت امنیت غذایی را وخیمتر کردهاست.
بر اساس این گزارش، هزینه یک سبد غذایی ابتدایی بین ماه اکتوبر ۲۰۲۵ تا اپریل ۲۰۲۶ حدود ۱۰ درصد افزایش یافته و سهم خانوادههایی که به غذای کافی دسترسی دارند، از ۲۸ درصد به ۲۰ درصد کاهش یافته است.
همچنین ۷۲ درصد خانوادهها از کاهش درآمدهای خود خبر دادهاند و ۵۷ درصد گفتهاند که برای تامین نیازهای اولیه ناچار به اتخاذ راهکارهای بحرانی مانند کاهش وعدههای غذایی یا فروش داراییهای تولیدی شدهاند.
این نهاد سازمان ملل برآورد کرده که در حال حاضر ۱۳.۸ میلیون نفر در افغانستان با سطوح بحرانی یا اضطراری ناامنی غذایی روبهرو هستند. در بدترین سناریو، اگر مرز پاکستان همچنان بسته بماند و تنشهای منطقهای ادامه یابد، شمار افراد مواجه با گرسنگی شدید در شش ماه آینده میتواند ۲.۳ میلیون نفر دیگر افزایش یابد.
در گزارش، محدودیتهای مرزی پاکستان یکی از عوامل اصلی افزایش قیمتها عنوان شده است. بر اساس آمار، نسبت به اکتوبر ۲۰۲۵، قیمت برنج وارداتی از پاکستان ۳۸ درصد، بادنجان رومی ۷۱ درصد، کچالو ۱۰۵ درصد، شکر ۲۷ درصد، روغن خوراکی ۱۲ درصد و بهای سوخت نیز ۱۳ درصد افزایش یافته است.
گزارش همچنین از افزایش فشار بر بخش زراعت خبر داده و افزوده که از دست رفتن مسیر وارداتی پاکستان و افزایش قیمت جهانی کودهای کیمیاوی، هزینه تولیدات زراعتی را بالا برده است. تا ماه اپریل ۲۰۲۶، قیمت کود دیآمونیوم فاسفیت ۱۸ درصد و قیمت کود یوریا ۳۶ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته که نگرانیها درباره کاهش تولیدات زراعتی در آینده را تشدید کرده است.