خبرگزاری دید: تجارت ترانزیتی افغانستان و پاکستان در سال مالی گذشته با یکی از شدیدترین افتهای خود روبهرو شد؛ بهگونهای که حجم آن از نزدیک به ۸۹ هزار کانتینر به ارزش ۵ میلیارد دالر پیش از بازگشت طالبان به قدرت، به ۱۱ هزار و ۵۹۲ کانتینر به ارزش ۳۶۷ میلیون دالر کاهش یافته است.
بر بنیاد گزارش رسانههای پاکستانی، افزایش استفاده افغانستان از مسیرهای ایران و محدودیتهای مرزی پاکستان از عوامل اصلی این کاهش خوانده شدهاند.
بر اساس آمار، هرچند بستهشدن مرز پاکستان با افغانستان در اکتوبر ۲۰۲۵ بهدلیل نگرانیهای امنیتی روند تجارت را بیش از پیش مختل کرد، اما کاهش ترانزیت از سالهای پیش آغاز شده بود. حجم ترانزیت پس از رسیدن به ۱۰۲ هزار و ۸۸۶ کانتینر به ارزش ۶.۷ میلیارد دالر در سال مالی ۲۰۲۳، به ۵۴ هزار و ۱۱۴ کانتینر در سال ۲۰۲۴ و سپس به ۴۲ هزار و ۹۵۹ کانتینر به ارزش ۱.۳۶ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۵ سقوط کرد.
کارشناسان میگویند حکومت طالبان پیش از بستهشدن مرز نیز سیاست کاهش وابستگی به بنادر پاکستان را دنبال کرده و با گسترش تجارت از طریق ایران و کشورهای آسیای مرکزی، مسیرهای بدیل را تقویت کرده بود.
همچنین ترانزیت معکوس، که امکان انتقال صادرات افغانستان به بازارهای ثالث بهویژه هند را از طریق گذرگاه واگه و بندر کراچی فراهم میکرد، از ۴۵۴ میلیون دالر در سال مالی ۲۰۲۵ به تنها ۷ میلیون دالر در سال مالی ۲۰۲۶ کاهش یافته و این دهلیز تجارتی عملاً متوقف شدهاست.
بر بنیاد گزارش «بانک جهانی»، واردات افغانستان در سال مالی ۲۰۲۵ با رشد ۱۵ درصدی به ۱۳.۲ میلیارد دالر رسید. ایران با سهم ۳۱.۳ درصدی بزرگترین منبع واردات افغانستان بوده و در مجموع ۴۸.۶ درصد واردات این کشور از طریق مسیرهای مستقیم و ترانزیتی ایران انجام شده است.
در همین حال، بانک جهانی هشدار داده که بستهماندن گذرگاههای مرزی پاکستان، افزایش هزینههای حملونقل و تغییر مسیر تجارت، باعث کاهش صادرات، افت درآمدهای گمرکی و افزایش بهای کالاهای اساسی در افغانستان شده و هزاران شغل وابسته به تجارت مرزی در دو سوی مرز را نیز تحت تاثیر قرار داده است.