خبرگزاری دید: نتایج یک نظرسنجی تازه خبرگزاری دید درباره رویدادهای اخیر بدخشان نشان میدهد که ۶۲ درصد از پاسخدهندگان، این تحولات را «آغاز تدریجی قیام مردمی علیه طالبان» ارزیابی کردهاند. این برداشت اگرچه هنوز در سطح محلی محدود است، اما میتواند پیامدهای مهمی برای آینده سیاسی افغانستان داشته باشد.
در مقابل، ۳۸ درصد این وقایع را «درگیریهای محدود محلی» دانستهاند و هیچیک از شرکتکنندگان افزایش نارضایتی بدون پیامد سیاسی یا گسترش سرکوب طالبان را گزینه اصلی ندانستهاند.
تحولات اخیر در ولایت بدخشان، که طی هفتههای گذشته با درگیریهای پراکنده، تحرکات ضدطالبان و افزایش تنشهای امنیتی همراه بوده، بار دیگر این پرسش را برجسته کرده که آیا افغانستان در آستانه یک تغییر سیاسی قرار دارد، یا این رخدادها همچنان در چارچوب منازعات محلی قابل تفسیر است.
بر اساس نظرسنجی انجامشده توسط خبرگزاری دید، ۶۲ درصد از شرکتکنندگان معتقدند آنچه در بدخشان رخ میدهد «آغاز تدریجی قیام مردمی علیه طالبان» است؛ برداشتی که نشان میدهد بخش قابل توجهی از افکار عمومی، این تحولات را فراتر از یک نارضایتی محلی میبینند و آن را نشانهای از شکلگیری یک مقاومت گستردهتر ارزیابی میکنند. این نگاه، با افزایش گزارشها درباره فعالیت گروههای مسلح محلی و اعتراضهای پراکنده در شمال و شمالشرق کشور همخوانی دارد.
در مقابل، ۳۸ درصد از پاسخدهندگان، تحولات بدخشان را «درگیریهای محدود محلی» توصیف کردهاند که بر استمرار ساختارهای سنتی قدرت و رقابتهای قومی ـ محلی تأکید دارد. از این منظر، بدخشان همچنان صحنهای از منازعات محلی است که لزوماً به یک روند ملی علیه طالبان تبدیل نخواهد شد.
نکته قابل توجه این است که هیچیک از شرکتکنندگان، گزینه «افزایش نارضایتی بدون پیامد سیاسی فوری» یا «گسترش سرکوب طالبان» را بهعنوان تفسیر اصلی انتخاب نکردهاند؛ امری که نشان میدهد برداشت غالب، یا به سمت «قیام» متمایل است یا «درگیریهای محلی» و سناریوهای میانی یا امنیتی کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند.
معنای سیاسی این نتایج برای آینده افغانستان
۱) تقویت گفتمان مقاومت: سهم بالای گزینه «قیام مردمی» نشان میدهد فضای اجتماعی در بخشهایی از افغانستان آماده پذیرش روایت مقاومت علیه طالبان است.
۲) شکافهای منطقهای: بدخشان بار دیگر بهعنوان یکی از کانونهای بالقوه چالش علیه طالبان مطرح شده؛ منطقهای با سابقه تاریخی مقاومت و شبکههای محلی قدرتمند.
۳) احتمال گسترش تنشها: اگر تحولات بدخشان از سطح محلی فراتر رود، میتواند به الگویی برای دیگر مناطق ناراضی تبدیل شود.
۳) فقدان اعتماد به سرکوب طالبان: عدم انتخاب گزینه «گسترش سرکوب» نشان میدهد افکار عمومی، طالبان را در این منطقه فاقد توان کنترل کامل میدانند.