اختصاصی خبرگزاری دید: افغانستان، کشوری که از چندین دهه جنگ، فقر، بیسوادی و محدودیتهای فرهنگی رنج برده است، هنوز برای ایجاد جامعهای که در آن به زنان حقوق انسانی و احترام مساوی داده شود، با چالش روبهرو است. با وجود اینکه بر اساس کمکهای بینالمللی، تلاشهای داخلی و ارزشهای اسلامی، حق آموزش، کار و عزت برای زنان به رسمیت شناخته شده است، اما هنوز در برخی مناطق روستایی، رسمهای ناپسند رفتار تبعیضآمیز با کودکان دختر وجود دارد.
ولایت زابل که از نگاه فرهنگی یکی از ولایتهای محافظهکار کشور به شمار میرود، هنوز در میان بسیاری از خانوادههای این ولایت تولد کودک پسر باعث خوشحالی و افتخار، و تولد کودک دختر سبب شرمندگی و برخورد نادرست میشود.
در زابل شماری از مادرانی که تجربه تولد دختر را دارند، میگویند که خانوادهها و شوهرانشان با آنان رفتار تبعیضآمیز میکنند.
حلیمه، که دو پسر و یک دختر دارد، میگوید زمانی که پسرش به دنیا آمد، شوهرش به سلامت او توجه جدی داشت و تمام نیازهایش از جمله دارو را برایش فراهم میکرد؛ اما به گفته او، زمانی که دخترش به دنیا آمد، از سوی شوهرش هیچ رفتار خوبی با او صورت نگرفت و حتی سه روز شوهرش به خانه هم نرفت.
او گفت: «وقتی پسرم را به دنیا آوردم، شوهرم شب و روز در کنارم بود، میوه، دوا، شیر و هر چیزی که لازم بود میآورد. اما وقتی دخترم به دنیا آمد، حتی از بیرون دروازه شفاخانه هم سراغم را نگرفت، نه از من پرسید، نه از کودک، نه برایش نام گذاشت. خانوادهام هم طوری رفتار کردند که گویا گناهی انجام داده باشم.»
یک زن دیگر، رابعه، که چهار دختر دارد، میگوید به دلیل نداشتن فرزند پسر، شوهرش زن دیگری گرفته و پس از ازدواج دوباره نیز روابط خوبی با او نداشته است.
به گفته این زن، دلیل اینگونه رفتار شوهرش این است که او تنها دختر به دنیا آورده و نتوانسته فرزند پسر به دنیا بیاورد.
او گفت: «با تولد دختر چهارمم شوهرم زن دیگری گرفت. بعد از آن نه مرا انسان حساب میکند و نه با دخترانم رفتار خوبی دارد. میگوید تو چه قسم زنی هستی که نمیتوانی یک فرزند پسر به دنیا بیاوری. من برایش میگویم که این در توان من نیست، اما او میگوید در خانههای دیگر هم زنان هستند، آنان میتوانند اولاد به دنیا بیاورند، اما تو نمیتوانی.»
در همین حال، شماری از فعالان مدنی میگویند که چنین رفتارها نه تنها وضعیت روانی مادر و کودک را خراب میکند، بلکه تأثیرات منفی درازمدت بر جامعه نیز دارد.
رحمتالله زاهد، یک فعال مدنی در ولایت زابل، میگوید زنان نیمی از جامعه را تشکیل میدهند و اگر این نیمه همواره تحت فشار و ظلم قرار داشته باشد، جامعه هرگز پیشرفت نخواهد کرد.
او میگوید رفتار متفاوت میان زن و مرد یکی از رسمهای ناپسند افغانستان است که در بسیاری از ولایتها هنوز وجود دارد.
«این مشکل تنها مربوط به زابل نیست، بلکه یک ناآگاهی بزرگ فرهنگی در بسیاری از مناطق روستایی است. مردم هنوز فکر میکنند کودک پسر افتخار است و کودک دختر شرمندگی. این موضوع از کمبود آگاهی عامه، بیسوادی و برداشت نادرست از آموزههای دینی سرچشمه میگیرد. از نگاه دینی نیز هر دو کودک، پسر و دختر، نعمتهای خداوند هستند.»
در همین حال، باشندگان ولایت زابل نیز میپذیرند که چنین رسمهای ناپسند در این ولایت وجود دارد و میافزایند که تاکنون مسئولان ولایتی در جلوگیری از آن موفق نشدهاند.
حاجی بسمالله، یکی از باشندگان ولسوالی شاهجوی این ولایت، میگوید که رفتار متفاوت میان پسر و دختر هنگام تولد باعث شده است که گاهگاهی میان خانوادهها خشونت ایجاد شود.
او میافزاید: «من خودم این مشکل را میبینم. بسیاری از مردم دختران را دوست ندارند. وقتی کسی دختر به دنیا میآورد، حتی برایش نام نمیگذارد. این یک ظلم بزرگ است، باید متوقف شود. دولت باید از آموزگاران، ملا امامان و رسانهها برای آگاهیدهی استفاده کند. بسیاری اوقات چنین موضوعات باعث خشونت میان خانوادهها میشود.»
مقامهای ولایت زابل میگویند پس از به قدرت رسیدن طالبان، تلاشهای جدی برای جلوگیری از هرگونه رسمهای ناپسند و غیر اسلامی در سراسر این ولایت جریان دارد.
در یک خبرنامه که از سوی این ریاست به « » فرستاده شده، اطمینان داده شده است که برنامههای آگاهیدهی عامه در این زمینه افزایش خواهد یافت.
رفتار تبعیضآمیز در برابر زنان و دختران نه تنها کرامت انسانی را زیر پا میکند، بلکه مانع پیشرفت جامعه نیز میشود. دولت، جامعه مدنی و عالمان دینی باید به صورت مشترک علیه این رسمهای نادرست مبارزه کنند و جامعه را درباره ارزش و اهمیت کودکان دختر آگاه سازند.