خبرگزاری دید: رأی بتسلئیل اسموتریچ، وزیر مالیه اسرائیل و رهبر حزب صهیونیزم دینی، به قانونی که مانع بازداشت حریدیهای خودداریکننده از خدمت نظامی میشود، موجی از نارضایتی در میان بخشی از پایگاه انتخاباتی او در شهرکهای کرانه باختری ایجاد کرده است. این بحران سیاسی، انسجام شکننده ائتلاف بنیامین نتانیاهو را پیش از انتخابات ۲۷ اکتوبر به چالش کشیده است.
بتسلئیل اسموتریچ، وزیر مالیه اسرائیل و رهبر حزب راستگرای افراطی صهیونیزم دینی، در آستانه انتخابات ماه اکتوبر با بحرانی جدی در پایگاه اجتماعی خود روبهرو شده است. رأی او به قانونی که مانع بازداشت حریدیهایی میشود که از خدمت نظامی خودداری میکنند، خشم بخشی از شهرکنشینان همفکرش را برانگیخته است؛ شهرکنشینانی که خود یا خانوادههایشان در ارتش اسرائیل خدمت میکنند و بار سنگین جنگ اخیر را به دوش کشیدهاند. این تصمیم، بهویژه در میان نیروهای ذخیره ارتش که بارها پس از عملیات طوفان الاقصی فراخوانده شدهاند، بهعنوان خیانت به ارزشهای صهیونیزم دینی تلقی شده است.
شکاف در پایگاه انتخاباتی
اسموتریچ که تمام عمر خود را در شهرکهای کرانه باختری گذرانده، همواره مدافع سرسخت گسترش شهرکسازی بوده است. او با اتکا به حمایت جنبش شهرکنشینان توانست در انتخابات گذشته ۷ کرسی در کنست به دست آورد. اما اکنون برخی از حامیان سابقش میگویند دیگر حزب سیاسی ندارند. سارل هالپرین، یکی از شهرکنشینان آلون شِووت، هشدار داده است که ادامه این روند میتواند ارتش اسرائیل را از نیروهای ذخیره تهی کند و موجودیت کشور را به خطر اندازد. این نارضایتی نشان میدهد که مسئله خدمت نظامی حریدیها به مطالبهای حیاتی در میان بخشهایی از جامعه صهیونیست دینی تبدیل شده است.
زمینه ایدئولوژیک اختلاف
صهیونیزم دینی خدمت سربازی را وظیفهای مقدس برای دفاع از دولت یهودی میداند، حتی اگر این دولت ماهیتی سکولار داشته باشد. در مقابل، بسیاری از حریدیها تشکیل دولت یهودی را ذاتاً مقدس نمیدانند و هرگاه الزامات دولتی با ارزشهای مذهبی آنان در تضاد باشد، از تمکین خودداری میکنند. این اختلاف ایدئولوژیک، پس از حکم دیوان عالی در سال ۲۰۲۴ مبنی بر غیرقانونی بودن معافیت طلاب دینی، به یکی از محورهای اصلی شکاف در ائتلاف نتانیاهو تبدیل شده است. قانونی که اخیراً در پارلمان تصویب شد، قرار بود مانع بازداشت حریدیها شود، اما دیوان عالی اجرای آن را متوقف کرد. اسموتریچ در دفاع از رأی خود گفته است بازداشتها تنها موجب درگیری داخلی میان یهودیان خواهد شد و راه حل باید از مسیر توافق اجتماعی پیش برود.
پیامدهای سیاسی برای اسموتریچ
این موضعگیری برای اسموتریچ هزینه سیاسی سنگینی داشته است. برخی از شهرکنشینان معتقدند او دیگر نماینده ارزشهای صهیونیزم دینی نیست و کشور را به حریدیها «فروخته» است. شِووت رعنان، وکیل ۳۳ سالهای که در کرانه باختری بزرگ شده، تأکید کرده است که خانوادههای بسیاری زیر فشار خدمت طولانی نیروهای ذخیره در حال فروپاشی هستند. این انتقادها در حالی مطرح میشود که اسموتریچ همچنان از حمایت بخشی از جنبش شهرکنشینان برخوردار است و دستاوردهای او در گسترش شهرکها از سوی برخی حامیان «فراتر از حد تصور» توصیف میشود.
مقایسه با پایگاه بنگویر
در حالی که بحران خدمت نظامی حریدیها پایگاه اسموتریچ را متزلزل کرده، برای ایتامار بنگویر، رهبر حزب عوتسما یهودیت، چنین حساسیتی کمتر وجود دارد. اگرچه نظرسنجیها نشان میدهند اکثریت رأیدهندگان این حزب نیز خواهان جذب حریدیها به ارتش هستند، اما ترکیب اجتماعی پایگاه بنگویر باعث شده این مسئله برای آنان اولویت کمتری داشته باشد. بخشی از رأیدهندگان او خارج از جامعه صهیونیست دینی قرار دارند و بیشتر به مواضع سختگیرانه امنیتی در قبال فلسطینیها جذب شدهاند. همین تفاوت موجب شده بحران کنونی بیش از همه گریبان حزب صهیونیزم دینی را بگیرد.
چالش برای نتانیاهو
بحران سیاسی اسموتریچ بازتابی از دشواریهای بنیامین نتانیاهو در حفظ انسجام ائتلاف پرتنش کنونی است. انتخابات ۲۷ اکتوبر نخستین انتخابات پس از آغاز جنگ غزه خواهد بود و هر کرسی در کنست برای تشکیل دولت آینده اهمیت حیاتی دارد. حزب صهیونیزم دینی با ۷ کرسی فعلی ممکن است حتی برای عبور از حداقل ۳٫۵ درصد آراء با مشکل مواجه شود. گیل تالشیر، استاد علوم سیاسی دانشگاه عبری اورشلیم، معتقد است نتانیاهو تلاش خواهد کرد بار دیگر اتحاد انتخاباتی میان احزاب راست افراطی را شکل دهد تا اسموتریچ بتواند از حد نصاب عبور کند. با این حال، کاهش حمایت در پایگاه اجتماعی شهرکنشینان میتواند آینده سیاسی اسموتریچ را در معرض خطر جدی قرار دهد.
میز بینالملل – خبرگزاری دید