خبرگزاری دید: در هفته وحدت، سخن گفتن از سیره پیامبر اکرم (ص) تنها یادآوری یک مناسبت مذهبی نیست، بلکه فرصتی برای بازخوانی اصولی است که میتواند معیار سنجش رفتار حکومتهایی باشد که خود را اسلامی و پیرو راه پیامبر (ص) میدانند. در این میان، ادعای طالبان درباره تشکیل «حکومت نبوی» زمانی معنا پیدا میکند که رفتار و سیاستهای آنان با اخلاق، عدالت و شیوه حکمرانی پیامبر (ص) سنجیده شود.
حکومت پیامبر (ص) صرفاً ساختاری برای اعمال قدرت نبود، بلکه بر پایه رحمت، عدالت، کرامت انسان، وفاداری به پیمانها و مسوولیتپذیری بنا شده بود. قرآن کریم پیامبر را «رحمةً للعالمین» معرفی میکند و سیره او نشان میدهد که حتی در برخورد با مخالفان و دشمنان، هرگز انتقام و خشونت اولین و آخرین گزینه نبود. فتح مکه و عفو مخالفان، نمونهای برجسته از ترجیح بخشش و مصالحه بر انتقامجویی است.
از سوی دیگر، تجربه مدینه نشان میدهد که جامعه اسلامی در زمان پیامبر (ص) جامعهای متکثر بود. مسلمانان با مذاهب و گروههای مختلف اجتماعی و نیز یهودیان در چارچوب پیمان مدینه در کنار یکدیگر زندگی میکردند. بنابراین، وحدت اسلامی در منطق نبوی به معنای حذف تفاوتها نبود، بلکه بر همزیستی، رعایت حقوق و تنظیم عادلانه روابط میان گروههای مختلف استوار بود.
این موضوع در افغانستان امروز اهمیت بیشتری دارد. طالبان خود را مدافع شریعت و میراث پیامبر (ص) معرفی میکنند، اما سیاستهای سختگیرانه آنان در قبال بخشهایی از جامعه، از جمله پیروان مذاهب اسلامی دیگر، نگرانیهایی جدی درباره وحدت اسلامی ایجاد کرده است. برخورد تبعیضآمیز یا محدودکننده با پیروان یک مذهب، نهتنها با روح همزیستی اسلامی ناسازگار است، بلکه میتواند شکافهای مذهبی و اجتماعی را عمیقتر و وحدت جامعه را آسیبپذیرتر کند.
پیام اصلی سیره نبوی در حکومت مدعی اسلامی بودن، باید نزدیک کردن مسلمانان به یکدیگر باشد، نه برجسته کردن مرزهای مذهبی و حذف یا محدودسازی دیگری. حکومتی که مدعی پیروی از پیامبر (ص) است، باید امنیت، عدالت و کرامت را برای همه شهروندان، فارغ از مذهب و قومیت و جنسیت، تضمین کند.
تفاوت دیگر در مساله عدالت و پاسخگویی است. پیامبر (ص) قدرت را امانتی الهی برای خدمت به مردم میدانست، در حالی که محدودشدن مشارکت عمومی، حذف گروههای مختلف از تصمیمگیری و نبود سازوکارهای مؤثر برای پاسخگویی حاکمان، با این الگو فاصله دارد.
در نهایت، معیار «اسلام محمدی» نام حکومت، پرچم یا شعارهای دینی نیست، بلکه نوع رفتار آن با انسانها و مسلمانان ست. اگر قدرت به جای عدالت، تبعیض ایجاد کند و اگر دین به جای وحدت و هدایت، به ابزار حذف و اجبار تبدیل شود، فاصله میان ادعای حکومت اسلامی و روح سیره نبوی هر روز بیشتر و عمیقتر میشود.
بر این اساس، رفتار و شیوه حکمرانی طالبان با بسیاری از اصول اخلاقی و اجتماعی سیره پیامبر (ص) بهویژه در زمینه رحمت، کرامت، عدالت و وحدت میان مسلمانان، همخوانی ندارد. حکومت نبوی را نمیتوان با عنوان و شعار بازسازی کرد؛ معیار واقعی، میزان پایبندی حکومت به همان ارزشهایی است که پیامبر (ص) برای آن مبعوث شد.
نویسنده: سید رضا احمدی- خبرگزاری دید