امضای قرارداد نفتی طالبان و عربستان با حضور معنادار خلیلزاد
خبرگزاری دید: حکومت طالبان قرارداد اکتشاف و استخراج نفت و گاز حوزه کشک ـ تیرپل در غرب کشور را با شرکت سعودی «دلتا انترنشنل» امضا کرد. این قرارداد، علاوه بر اکتشاف و تولید هیدروکربن، استفاده از گاز طبیعی در هرات و احتمال توسعه خط لوله منطقهای را نیز دربر میگیرد و با حضور زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه پیشین آمریکا، به امضا رسید.
قرارداد نفت و گاز حوزه کشک ـ تیرپل میان وزارت معادن و پترولیم طالبان و شرکت سعودی «دلتا انترنشنل» در کابل امضا شد. بر اساس گزارشها، این حوزه در میان ولایتهای هرات و بادغیس قرار دارد و حدود ۲۲ هزار کیلومتر مربع وسعت دارد.
شرکت سعودی در مرحله نخست برای اکتشاف و استخراج در این حوزه سرمایهگذاری خواهد کرد و ارزش بالقوه کل پروژه از سوی طالبان تا ۵۰ میلیارد دالر در یک دوره ۲۵ ساله اعلام شده است.
زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه پیشین آمریکا در امور صلح افغانستان، در مراسم امضای قرارداد حضور داشت و این توافق را «مثبت و امیدوارکننده» توصیف کرد. او گفت افغانستان برای جذب سرمایهگذاریهای بزرگ بینالمللی آماده است و با توجه به منابع طبیعی گسترده و موقعیت ژئوپلیتیک خود، میتواند بخشی از نیاز بازارهای منطقهای و جهانی را تامین کند.
خلیلزاد همچنین افغانستان را دارای ظرفیت تبدیلشدن به «پل زمینی میان آسیای مرکزی و جنوبی» دانست و از این توافق بهعنوان رویدادی مهم برای چشمانداز سرمایهگذاری در افغانستان استقبال کرد.
حضور خلیلزاد در این مراسم، با توجه به نقش محوری او در مذاکرات منتهی به توافق دوحه در سال ۲۰۲۰، بار دیگر بحث درباره نقش منفی او در تحولات افغانستان و تعامل با طالبان را مطرح کرده است.
در همین حال، مولوی حبیبالله حسام، رئیس کمیته علمای جبهه مقاومت ملی افغانستان، در واکنش به این رویداد، نسبت به پیامدهای سیاسی و مذهبی تحولات اخیر هشدار داده است.
حسام تأکید کرده که مدرسه خاتمالنبیین و رسانههای مرتبط با اهل تشیع افغانستان در چارچوب یک بازی بزرگ و برای جلب رضایت امارات، عربستان سعودی و دیگر بازیگران مصادره شدهاند و این روند، به گفته او، تا تضعیف و نابودی مذهب و مراکز مذهبی ادامه خواهد یافت.
او همچنین حکومت طالبان را دارای رویکردی «تکفیری، نیابتی و فاشیستی» خوانده و گفته است که تحولات اخیر را نباید صرفا در چارچوب اقدامات داخلی طالبان دید، بلکه باید پیامدهای سیاسی، اجتماعی و مذهبی آن را در پیوند با تحولات منطقهای بررسی کرد.
از منظر کارشناسان نیز حضور زلمی خلیلزاد در مراسم امضای این توافق، حساسیتهای سیاسی آن را افزایش داده است؛ بهویژه آنکه او چهره اصلی مذاکرات آمریکا با طالبان و توافق دوحه بود و عملکرد او در روندی که به بازگشت طالبان به قدرت انجامید، محل انتقاد جدی و شدید است.
از سوی دیگر، سابقه تعامل عربستان با طالبان در دهه ۱۹۹۰ نیز باعث میشود ورود سرمایه سعودی به بازار نفت افغانستان، صرفا از زاویه اقتصادی ارزیابی نشود.
بنابراین، پرسش اصلی این است که آیا این قرارداد در چارچوب یک سرمایهگذاری شفاف و مبتنی بر منافع ملی افغانستان اجرا خواهد شد یا به ابزاری برای تعمیق نفوذ ایدئولوژیک وهابیت در کشور منتهی خواهد شد؟