خبرگزاری دید: امروز ۱۸ سنبله، سالروز ترور احمدشاه مسعود، یکی از تأثیرگذارترین چهرههای سیاسی و نظامی افغانستان معاصر است. مسعود که در جریان سالهای جنگ علیه ارتش شوروی و سپس در مقابله با طالبان نقش برجستهای ایفا کرد، در سال ۱۳۸۰ خورشیدی در یک حمله انتحاری جان باخت. ترور او نه تنها پایان زندگی یک فرمانده شناختهشده، بلکه رویداد مهمی بود که بر تحولات سیاسی و امنیتی افغانستان در آستانه حوادث ۱۱ سپتامبر و تغییرات بعدی در کشور تأثیر گذاشت. اکنون، پس از گذشت۲۵ سال، بررسی پیامدهای این رخداد همچنان برای درک تاریخ معاصر افغانستان اهمیت ویژهای دارد.
ترور احمدشاه مسعود در ۹ سپتامبر ۲۰۰۱ یکی از نقاط عطف تاریخ معاصر افغانستان است؛ رخدادی که بلکه بر موازنه قدرت در افغانستان و حتی تحولات منطقهای تأثیر گذاشت. مسعود برای حامیان و پیروانش نماد مقاومت در برابر اشغال شوروی و سپس طالبان بود، اما منتقدان نیز به عملکرد برخی گروههای درگیر در جنگهای داخلی دهه ۱۹۹۰ و پیامدهای آن بر کابل اشاره میکنند. از این رو، ارزیابی او نیازمند نگاهی فراتر از روایتهای کاملاً ستایشآمیز یا کاملاً انتقادی است.
اهمیت ترور مسعود در این بود که او مهمترین چهره سیاسی و نظامی «ائتلاف شمال» بود و توانایی ایجاد انسجام میان نیروهای ضد طالبان را داشت. حذف وی درست دو روز پیش از حملات ۱۱ سپتامبر، بسیاری از تحلیلگران را به این جمعبندی رساند که عاملان ترور در پی تضعیف جبهه مخالف طالبان پیش از تحولات بزرگ بعدی بودند.
با این حال، پیامد این اقدام برخلاف انتظار طراحان آن، به فروپاشی کامل جبهه مقاومت منجر نشد. مسعود پس از مرگ به یک نماد ملی برای بخش مهمی از جامعه افغانستان تبدیل شد و ائتلاف شمال نیز با حمایت بینالمللی نقش مهمی در سقوط حکومت طالبان در سال ۲۰۰۱ ایفا کرد.
در مجموع، ترور احمدشاه مسعود نه تنها یک شخصیت اثرگذار را از صحنه سیاسی حذف کرد، بلکه زمینهساز شکلگیری روایتهای تازهای درباره هویت ملی، مقاومت و آینده افغانستان شد؛ روایتهایی که تا امروز نیز بر سیاست و جامعه افغانستان سایه افکندهاند.