حکمتیار: قرارداد انرژی طالبان افغانستان را میدان رقابت منطقهای میکند
خبرگزاری دید: گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی افغانستان، با انتقاد از قرارداد انرژی میان طالبان و یک شرکت سعودی، هشدار داده که واگذاری پروژههای راهبردی در کشور بدون وجود یک حکومت قانونی و برخوردار از پشتوانه ملی، زمینهساز رقابت قدرتهای منطقهای و شکلگیری جنگهای نیابتی تازه در کشور خواهد شد.
گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی افغانستان، در مقالهای با تمرکز بر قراردادهای انرژی افغانستان، نسبت به پیامدهای سیاسی و امنیتی توافق اخیر طالبان با یک شرکت سعودی هشدار داده و آن را موضوعی فراتر از یک معامله اقتصادی دانسته است.
حکمتیار معتقد است شرکتهای بزرگ انرژی در کشورهایی که از ساختار سیاسی و قانونی قدرتمند برخوردار نیستند، فرصت بیشتری برای دستیابی به منابع و پروژههای راهبردی پیدا میکنند. او مدعی شده که در چنین شرایطی، با جلب و بهکارگیری شماری از افراد قدرتمند، امکان دستیابی به قراردادهایی فراهم میشود که پیشتر از طریق اقدامات سیاسی، نظامی و مالی حاصل نشده بود.
رهبر حزب اسلامی در ادامه هشدار داده که قراردادهای بزرگ انرژی، افغانستان را بار دیگر در معرض جنگهای نیابتی و رقابت قدرتهای منطقهای قرار خواهد داد. او تأکید کرده که رقبای منطقهای شرکتها و دولتهای طرف قرارداد، در برابر چنین تحولاتی بیتفاوت نخواهند ماند.
یکی از محورهای اصلی مقاله حکمتیار، رقابت بر سر مسیر انتقال انرژی آسیای میانه است. او روسیه را از مخالفان انتقال نفت و گاز آسیای میانه از مسیر افغانستان به جنوب میداند و معتقد است مسکو تلاش خواهد کرد انحصار تاریخی خود بر مسیرهای صادرات انرژی این منطقه را حفظ کند.
حکمتیار همچنین نقش ایران را در این معادله برجسته کرده و تهران را از مخالفان جدی چنین پروژههایی دانسته است. به باور او، انتقال انرژی آسیای میانه از مسیر افغانستان به پاکستان و هند میتواند بر منافع اقتصادی و ژئوپولیتیکی ایران اثر بگذارد.
او در بخش دیگری از مقاله، به سابقه پروژههای انتقال گاز از مسیر افغانستان اشاره کرده و از یونیکال و دلتا نام برده است. حکمتیار با مقایسه تحولات امروز با تجربه دهههای گذشته، هشدار داده که پروژههای انرژی افغانستان نباید بدون رقابت شفاف میان شرکتها و بدون توافق با یک ساختار سیاسی دارای مشروعیت ملی به اجرا گذاشته شوند.
حکمتیار در ادامه، وضعیت سیاسی کنونی افغانستان را نیز از عوامل اصلی نگرانی خود دانسته است. او طالبان را یک گروه توصیف کرده و گفته است که ساختار کنونی کابل فاقد قانون اساسی و نهادهای نمایندگی ملی است؛ از همین رو تصمیمگیری درباره منابع و داراییهای ملی نباید تنها در اختیار یک گروه قرار داشته باشد.
رهبر حزب اسلامی همچنین تحولات منطقه را در چارچوب گستردهتری بررسی کرده و به روابط میان عربستان سعودی، ترکیه، پاکستان و ایران اشاره کرده است. او با اشاره به تحولات یمن و دریای سرخ و سفر مقامهای امنیتی قطر و ترکیه به کابل، احتمال داده که کشورهای منطقه برای تأثیرگذاری بر جهتگیری سیاست خارجی طالبان تلاش کنند.
حکمتیار در همین چارچوب این پرسش را مطرح کرده که آیا طالبان همکاریهای خود با ایران را حفظ خواهد کرد، یا در واکنش به تحولات منطقهای، به سمت همکاری نزدیکتر با ترکیه و عربستان سعودی حرکت خواهد کرد. او همچنین درباره نقش احتمالی افغانستان در چنین معادلاتی ابراز نگرانی کرده است.
حکمتیار در پایان با اشاره به تجربه جنگهای گذشته افغانستان، درباره تکرار الگوهایی که در گذشته به درگیریهای گسترده انجامیده است، هشدار داده و تأکید کرده که قراردادهای بزرگ مربوط به منابع و منافع ملی باید با سازوکارهای شفاف، رقابت میان شرکتها و مشارکت یک ساختار سیاسی برخوردار از مشروعیت ملی انجام شود.