خبرگزاری دید: کاهش توان رقابتی اروپا در اقتصاد جهانی، بار دیگر بحث درباره عوامل افول صنعتی این قاره و نقش چین را به مرکز توجه آورده است. در بروکسل، رشد صادرات و ظرفیت تولید چین یکی از عوامل فشار بر صنایع اروپایی دانسته میشود؛ با این حال، بررسی روندهای اقتصادی نشان میدهد که رقابت فزاینده چین، تنها بخشی از مساله است و مشکلات ساختاری داخلی اروپا نیز نقش مهمی در تضعیف جایگاه صنعتی این بلوک دارد.
اتحادیه اروپا همچنان یکی از بزرگترین قدرتهای تجاری جهان است و در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۳.۵ درصد از تجارت جهانی کالا را در اختیار داشته است. با این حال، فشار بر صنایع اروپایی افزایش یافته است. بانک مرکزی اروپا اخیراً هشدار داده که پیشرفت صنعتی چین، بهویژه در بخشهای ماشینآلات و تجهیزات حملونقل، سهم شرکتهای اروپایی از بازارهای جهانی را کاهش داده و اقتصادهای صادراتمحوری مانند آلمان را بیشتر تحت تأثیر قرار داده است.
در کنار رقابت خارجی، اروپا با مجموعهای از محدودیتهای داخلی نیز روبهرو است. هزینه انرژی، کندی سرمایهگذاری، پیچیدگی مقررات و روند طولانی تصمیمگیری، از عواملی هستند که هزینه تولید را افزایش داده و فضای رقابت را برای شرکتهای اروپایی دشوارتر کردهاند. بنابراین، نسبتدادن تمام مشکلات صنعتی اروپا به چین، تصویری ناقص از واقعیت ارائه میکند.
از سوی دیگر، چین صرفاً با صادرات کالاهای ارزان رشد نکرده است. این کشور طی دو دهه گذشته ظرفیتهای گستردهای در زنجیرههای تولید، زیرساخت، باتری، موترهای برقی، انرژیهای پاک و فناوری ایجاد کرده است. دادههای OECD نشان میدهد شدت هزینهکرد چین برای تحقیق و توسعه در سال ۲۰۲۴ به ۲.۷ درصد تولید ناخالص داخلی رسید و با میانگین OECD برابر شد؛ دادههای رسمی چین نیز این رقم را برای سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۸ درصد اعلام میکند.
در همین حال، اروپا در برابر سرمایه چینی نیز موضعی دوگانه دارد. از یک سو، بروکسل نگران وابستگی صنعتی و امنیت اقتصادی است و از سوی دیگر، به سرمایهگذاری خارجی برای تقویت تولید نیاز دارد. طبق گزارش رودیم گروپ و MERICS، سرمایهگذاری مستقیم چین در اروپا در سال ۲۰۲۵ با رشد ۶۷ درصدی به ۱۶.۸ میلیارد یورو رسید، اما ارزش سرمایهگذاریهای جدید سبز در کارخانهها و تجهیزات از ۱۶.۹ میلیارد یورو در سال ۲۰۲۳ به ۵.۲ میلیارد یورو در سال ۲۰۲۵ کاهش یافت.
بنابراین، مساله اصلی، در یک تقابل ساده میان «اروپا» و «چین» خلاصه نمیشود. چین رقیبی جدی و رو به گسترش برای صنایع اروپایی است، اما قدرتگیری پکن همزمان ضعفهایی را آشکار کرده که ریشه آنها در ساختار اقتصادی خود اروپا قرار دارد.
اگر اروپا صرفاً با تعرفه، محدودیت سرمایهگذاری و سیاستهای دفاعی در برابر چین واکنش نشان دهد، بدون آنکه هزینه انرژی، موانع مقرراتی، شکاف سرمایهگذاری و ضعف نوآوری را اصلاح کند، بخش مهمی از مساله را نادیده خواهد گرفت. رقابت با چین در نهایت نه با مقصرسازی، بلکه با بازسازی ظرفیت تولید، فناوری و بهرهوری اروپا تعیین خواهد شد.