خبرگزاری دید: عبدالکریم خرم، رئیس دفتر رئیسجمهور پیشین افغانستان، سخنان اخیر مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در یونان را تلاشی برای بسیج کشورهای غربی در برابر شرق دانسته و هشدار داده که تأکید بر هویت تمدنی میتواند زمینهساز شکلگیری یک تقابل گسترده میان دو حوزه شود.

خرم با اشاره به سخنرانی روبیو در آتن، در کنار بنای تاریخی پارتنون، گفته است که وزیر خارجه آمریکا با برجستهسازی میراث تاریخی و تمدنی غرب، در پی ایجاد انسجام سیاسی در میان کشورهای غربی و تعریف یک جبهه مشترک در برابر شرق است.
روبیو در این سخنرانی از اروپا خواست که برای احیای تمدن غرب بیدار شود و شعله این تمدن را دوباره روشن کند. او با اشاره به جایگاه تاریخی یونان در شکلگیری تمدن غرب و حمله ایران باستان به آتن، بر پیوندهای تاریخی و فرهنگی کشورهای غربی تأکید کرد.
خرم معتقد است که چنین اظهاراتی را نباید صرفاً سخنانی درباره تاریخ و میراث فرهنگی غرب دانست، بلکه این گفتمان میتواند بخشی از تلاش برای شکلدهی به یک صفبندی تمدنی جدید در عرصه بینالمللی باشد. به باور او، وقتی قدرتهای غربی برای بسیج سیاسی به هویت تمدنی و تقابل تاریخی با دیگر جوامع متوسل میشوند، خطر افزایش تنشها و حرکت جهان به سوی رویاروییهای گستردهتر نیز افزایش مییابد.
رئیس دفتر پیشین حامد کرزی همچنین این رویکرد را با تجربه سالهای پایانی اتحاد جماهیر شوروی مقایسه کرده است. در آن دوره، با تضعیف ایدئولوژی مارکسیستی، شماری از جریانهای سیاسی در افغانستان نیز به قومگرایی و رقابتهای هویتی روی آوردند؛ روندی که در فضای بحران سیاسی، به تشدید اختلافها و درگیریهای داخلی کمک کرد.
از نگاه خرم، رجوع به شعارهای تمدنی و هویتی در شرایطی که یک نظم سیاسی یا ایدئولوژیک با بحران روبهرو است، میتواند به ابزاری برای حفظ انسجام و بسیج نیروها تبدیل شود؛ اما چنین رویکردی لزوماً به حل بحرانها نمیانجامد و ممکن است شکافهای موجود را عمیقتر سازد.
انتقاد خرم در حالی مطرح میشود که سخنان روبیو در آتن، با تأکید بر احیای تمدن غرب و ضرورت بیداری اروپا، فراتر از یک اشاره تاریخی ارزیابی شده است. خرم این نوع گفتمان را نشانهای از تلاش برای تعریف مرزهای هویتی میان غرب و شرق میداند؛ روندی که در صورت تبدیلشدن به سیاست عملی، میتواند رقابتهای ژئوپولیتیکی را با اختلافهای فرهنگی و تمدنی درهم بیامیزد و زمینه تقابلهای تازه را فراهم کند.