خبرگزاری دید ـ بامیان: افتتاح پروژه جدید یونسکو در مرکز بامیان با هدف حفاظت از ساحه باستانی «فولادی» بار دیگر توجه‌ها را به وضعیت نگران‌کننده میراث‌های جهانی در این ولایت جلب کرده است. در حالی که مسوولان محلی طالبان از اجرای طرح‌های بهسازی خبر می‌دهند، گزارش‌های میدانی و افشاگری‌های منابع محلی از موج تازه‌ای از بی‌توجهی، تخریب‌های سازمان‌یافته و غارت در مغاره‌های تاریخی بامیان، به‌ویژه در اطراف مجسمه‌های ویران‌شده بودا پرده برمی‌دارد.
بر اساس گزارش‌های رسمی، پروژه بهسازی مسکونی ساحه باستانی «فولادی» به ارزش ۸۱ هزار دالر آمریکایی اخیراً با حضور محمدانس عزیزی معاون والی طالبان در بامیان، رئیس اطلاعات و فرهنگ این گروه، نماینده سازمان جهانی یونسکو و باشندگان محل در روستای «تاجیک فولادی» افتتاح شد.
سید مصطفی صالح، رئیس اطلاعات و فرهنگ طالبان در بامیان مدعی شده که این پروژه با همکاری یونسکو شامل احداث ۶ باب طویله، ۲۰۰ متر کانال آب و ۳۰۰ متر سرک‌سازی است تا از طریق آن، مغاره‌های تاریخی از وجود مواشی پاک‌سازی شده و از تخریب بیشتر ساحات باستانی جلوگیری شود. همزمان، عزیزاحمد انصاری از وکلای گذر منطقه، تعهد سپرد که اهالی محل در امر نگه‌داری و بهسازی ساحات تاریخی همکاری خواهند کرد.
اما مانور تبلیغاتی طالبان بر روی پروژه ۸۱ هزار دالری یونسکو در حالی صورت می‌گیرد که وضعیت کلی آثار باستانی بامیان، به‌ویژه مغاره‌های کهن واقع در محوطه و اطراف بودا، به حد نگران‌کننده‌ای بحرانی گزارش شده است.
منابع محلی و فعالان فرهنگی در گفتگو با خبرگزاری دید افشا می‌کنند که در جریان چند سال اخیر، بی‌توجهی و سهل‌انگاری تعمدی طالبان موجب تخریب‌های جبران‌ناپذیر در مغاره‌های اطراف بودا شده است. به گفته منابع، نقاشی‌های دیواری و رنگ‌آمیزی‌های چند هزار ساله درون مغاره‌ها توسط افراد ناشناس و برخی عناصر وابسته تراشیده و محو شده‌اند. همچنین بازدیدکنندگان ناآگاه و اهالی تحت حمایت طالبان، با سنگ و ابزار تیز روی دیوارها و نقاشی‌های باستانی یادگاری و خطوط تخریبی نگاشته‌اند.
فاجعه‌بارتر از آن، منابع از بی‌حفاظ رها شدن غارهای اطراف بودا خبر می‌دهند. به گفته آنان، درب‌های محافظتی و نرده‌های فلزی که پیش از این از سوی سازمان‌های بین‌المللی برای جلوگیری از ورود افراد متفرق و قاچاقچیان نصب شده بود، کنده شده و به سرقت رفته‌اند. این مساله سبب شده تا مغاره‌ها نه‌تنها به محل تجمع مواشی تبدیل شوند، بلکه راه برای تخریب و کندن آثار تاریخی هموارتر گردد.
علاوه بر این، گزارش‌ها نشان می‌دهد استفاده از مغاره‌های باستانی به عنوان طویله حیوانات در قریه فولادی نیز حاصل ساخت‌وسازهای غیرقانونی و تصرفات افرادی است که با پشت‌گرمی رئیس اطلاعات و فرهنگ طالبان در بامیان دست به این اقدامات زده‌اند. در حالی که طبق ماسترپلان فرهنگی تاییدشده توسط یونسکو، هرگونه ساخت‌وساز در قلمرو باستانی ممنوع است، برخی افراد وابسته به طالبان با تخریب محوطه تاریخی خانه ساخته و از مغاره‌های کهن به عنوان اسطبل استفاده می‌کنند.
ناظران و فعالان فرهنگی هشدار می‌دهند که اداره اطلاعات و فرهنگ طالبان در بامیان به‌جای حراست واقعی از ماسترپلان فرهنگی و میراث‌های جهانی یونسکو، نگاهی قومی و مذهبی نسبت به آثار باستانی پیش گرفته و پروژه‌های نمادینی مانند پروژه فولادی نمی‌تواند سرپوشی بر تخریب، تراشیدن نقاشی‌ها و سرقت درب‌های محافظتی مغاره‌های بودا باشد.