خبرگزاری دید: غرب آسیا بار دیگر به نقطه‌ای حساس و خطرناک نزدیک شده است. گزارش‌ها درباره آمادگی امریکا و اسرائیل برای حملات تازه علیه ایران ، نگرانی‌ها از گسترش جنگ در منطقه را افزایش داده است. هم‌زمانی این تحولات با انتخابات اسرائیل در ۲۷ اکتوبر و انتخابات میان‌دوره‌ای امریکا در ۳ نوامبر، بر پیچیدگی اوضاع افزوده است.
نخست، آمادگی نظامی لزوماً به معنای آغاز فوری جنگ نیست، اما احتمال محاسبات اشتباه را افزایش می‌دهد. گزارش‌های نیویورک‌تایمز و آکسیوس حاکی از آن است که نیروهای امریکایی و اسرائیلی گزینه‌هایی را برای حملات مجدد به تاسیسات هسته‌ای، توان موشکی و احتمالاً زیرساخت‌های انرژی ایران بررسی کرده‌اند. چنین تحرکاتی ممکن است از سوی تهران مقدمه حمله تلقی شود و واکنشی پیش‌دستانه را در پی داشته باشد.
دوم، انتخابات می‌تواند بر محاسبات سیاسی و نظامی تاثیر بگذارد. بنیامین نتانیاهو ممکن است اقدام نظامی را فرصتی برای تقویت جایگاه امنیتی خود بداند؛ اما پاسخ ایران می‌تواند انتخابات را تحت تاثیر قرار دهد و هزینه‌های سیاسی شکست احتمالی عملیات را افزایش دهد. برای دونالد ترامپ نیز جنگ تازه خطر افزایش بهای نفت، تشدید تورم و تحمیل هزینه‌های بیشتر بر اقتصاد امریکا را به همراه دارد. بنابراین، افزایش آمادگی نظامی به معنای تصمیم قطعی برای آغاز جنگ نیست.
سوم، حملات تازه می‌تواند دامنه درگیری را گسترش دهد. واکنش ایران به نوع و شدت حملات بستگی خواهد داشت. اگر تهران به این نتیجه برسد که هدف امریکا و اسرائیل تغییر نظام سیاسی ایران است، احتمال گسترش پاسخ‌های نظامی افزایش می‌یابد. تهدیدهای ایران علیه زیرساخت‌های انرژی، مراکز نظامی و مسیرهای ارتباطی منطقه نیز نشان می‌دهد که پیامدهای جنگ می‌تواند فراتر از میدان نبرد باشد. اختلال در تنگه هرمز، بازارهای جهانی انرژی و تجارت بین‌المللی را به‌شدت تحت تاثیر قرار خواهد داد.
چهارم، کشورهای خلیج فارس ممکن است از اصلی‌ترین قربانیان تشدید تنش باشند. استفاده احتمالی امریکا از پایگاه‌های منطقه‌ای می‌تواند زیرساخت‌های کشورهای میزبان را در معرض حملات تلافی‌جویانه قرار دهد. بی‌ثباتی طولانی‌مدت همچنین سرمایه‌گذاری و برنامه چشم‌انداز ۲۰۳۰ عربستان سعودی را تهدید می‌کند. همکاری دفاعی عربستان، پاکستان و ترکیه می‌تواند به بازدارندگی کمک کند، اما نباید به گسترش جنگ منجر شود.
پنجم، پاکستان می‌تواند در مهار بحران نقش دیپلماتیک مهمی ایفا کند. اسلام‌آباد باید ضمن حفظ تعهدات دفاعی خود در برابر عربستان، بر این نکته تاکید کند که این همکاری‌ها ماهیتی دفاعی دارند. پاکستان می‌تواند با همکاری ترکیه، قطر و دیگر کشورهای منطقه، زمینه گفت‌وگو میان واشنگتن و تهران را فراهم سازد. ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای، حفاظت از کشتیرانی تجاری و خودداری از حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی می‌تواند راه را برای کاهش تنش هموار کند.
در نهایت، خطر اصلی تنها تصمیم آگاهانه برای آغاز جنگ نیست؛ بلکه این احتمال نیز وجود دارد که هر طرف تصور کند می‌تواند پیامدهای تشدید درگیری را کنترل کند.
پاکستان و دیگر کشورهای منطقه باید هم‌زمان بازدارندگی دفاعی و دیپلماسی فعال را دنبال کنند. غرب آسیا به بازدارندگی نیاز دارد، اما بازدارندگی بدون دیپلماسی می‌تواند مقدمه فاجعه باشد.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
نویسنده: آصف درانی، دیپلمات و نماینده ویژه پیشین پاکستان در امور افغانستان
منبع: نیوز – The News