خبرگزاری دید: در روزگاری که غزه صحنه یکی از تلخترین فجایع انسانی عصر حاضر است و خون انسانهای بیگناه در برابر دیدگان جهان بر زمین میریزد، بار دیگر وجدان بشری و مفهوم عدالت الهی به آزمون گذاشته شده است. سکوت و بیعملی بسیاری از قدرتها در برابر این جنایات، در کنار حمایت برخی دولتها از آمریکا و اسرائیل، پرسشهای جدی درباره مسئولیت اخلاقی و انسانی حکومتها برانگیخته است.

تاریخ نشان داده است که هیچ قدرتی، هرچند برخوردار از ثروت، سلاح و نفوذ سیاسی باشد، نمیتواند برای همیشه از پیامدهای ظلم و تجاوز در امان بماند. فرعون، نمرود، قارون و ابوجهل، با وجود قدرت و امکانات فراوان، سرانجام در برابر حقیقت شکست خوردند. در دوران معاصر نیز فروپاشی امپراتوری بریتانیا و اتحاد شوروی نشان داد که قدرتهای بزرگ جهانی نیز جاودانه نیستند. تحولات غزه و یمن را نیز میتوان در پرتو همین حقیقت تاریخی و الهی بررسی کرد: ظلم پایدار نمیماند و خون مظلومان در حافظه تاریخ فراموش نخواهد شد.
۱. غزه؛ نماد مظلومیت و آزمون وجدان بشری
فاجعه غزه تنها یک بحران منطقهای نیست، بلکه آزمونی بزرگ برای وجدان بشری و مسئولیت دولتها، بهویژه حکومتهای اسلامی، است. کشتار غیرنظامیان، آوارگی خانوادهها، ویرانی خانهها و محرومیت مردم از ابتداییترین امکانات زندگی، مسئولیتی سنگین بر دوش جامعه جهانی قرار داده است.
در چنین شرایطی، اشکهای نمایشی، مرثیهسراییهای ریاکارانه و ابراز تأسفهای بیهزینه نمیتواند جای اقدام عملی را بگیرد. حکومتهایی که از یک سو دم از همبستگی با مردم فلسطین میزنند و از سوی دیگر با حامیان سیاسی و نظامی اسرائیل همراهی میکنند، باید در برابر وجدان ملتهای خود و داوری تاریخ پاسخگو باشند.
حمایت از مردم مظلوم غزه صرفاً یک موضع سیاسی نیست، بلکه وظیفهای انسانی، اخلاقی و دینی است. حرمت خون انسانهای بیگناه نباید قربانی مصلحتاندیشیهای سیاسی و منافع زودگذر شود.
۲. انصارالله؛ مجاهدانی که از ستمگران تاریخ انتقام میگیرند
تحولات یمن و ایستادگی جنبش انصارالله در برابر قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای، از مهمترین رویدادهای سالهای اخیر جهان اسلام است. عربستان سعودی با تکیه بر ثروت، تجهیزات نظامی و حمایت قدرتهای بزرگ، تصور میکرد میتواند اراده مردم یمن را در هم بشکند؛ اما مقاومت طولانیمدت انصارالله نشان داد که برتری تسلیحاتی، بهتنهایی تضمینکننده پیروزی نیست.
سیاستهای منطقهای آلسعود همواره با مخالفتها و انتقادهای جدی روبهرو بوده است؛ از جمله نقش این حکومت در تحولات مصر، حمایت از برکناری محمد مرسی و سرکوب مبارزان در میدان رابعه، همچنین مواضع آن در برابر حکومتها و جریانهای مخالف سلطه آمریکا و اسرائیل در جهان اسلام. برخورد با داعیان و عالمان نامدار اهل سنت، تضعیف مناسک حج و مخالفت با جریانهای اسلامی و جهادیِ مخالف استکبار، در کنار سیاستهای اجتماعی و فرهنگی حکومت سعودی، از دیگر موضوعات مورد نارضایتی بخشهایی از امت اسلامی، بهویژه جریانهای اسلامی و جهادی در سراسر جهان اسلام، بوده است.
شکستهای پیدرپی رژیم آلسعود در یمن، از یک سو نشاندهنده نارضایتی مردم از عملکرد ضداسلامی این حکومت و از سوی دیگر، از نشانههایی است که میتوان آنها را در چارچوب انتقام و عدالت الهی تفسیر کرد؛ گویی با وجود همه قدرت و ثروت، بار دیگر صحنههایی از نبرد بدر در حال تکرار است.
این شکستها تنها ناکامی نظامی نیست، بلکه پایههای قدرت خاندان آلسعود را نیز لرزانده است. اگر این حکومت در سیاستهای خود تجدیدنظر نکند، از جهان اسلام عذرخواهی نکند و در سمت درست تاریخ، یعنی در جبهه الاقصی و در موضع بیزاری از جبهه طاغوت به رهبری ترامپ و جریانهای وابسته به آن، قرار نگیرد، با خطر سقوط و فروپاشی روبهرو خواهد شد.
در مقابل، انصارالله با وجود برخورداری از امکانات محدودتر، توانسته است در برابر مداخله نظامی عربستان ایستادگی کند و معادلات منطقهای را تحت تأثیر قرار دهد. این مقاومت نشان داده است که اراده و پایداری یک ملت متحد و وفادار به ارزشهای خود میتواند محاسبات قدرتهای بزرگ را با چالش روبهرو سازد. پیوند تحولات یمن با مساله فلسطین و تحولات دریای سرخ نیز بر اهمیت منطقهای و بینالمللی این مقاومت افزوده است.
۳. عدالت الهی؛ سنتی تغییرناپذیر در برابر ستمگران
قرآن کریم درباره سرنوشت ستمگران میفرماید: «وَكَذَٰلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذَا أَخَذَ الْقُرَىٰ وَهِيَ ظَالِمَةٌ ۚ إِنَّ أَخْذَهُ أَلِيمٌ شَدِيدٌ» (هود، ۱۰۲)
مفهوم آیه این است که هنگامی که خداوند جوامع ستمگر را به سبب ظلمشان مؤاخذه میکند، مجازات او سخت و دردناک است.
این آیه بیانگر سنتی تغییرناپذیر در نظام الهی است: هیچ قدرتی نمیتواند با تکیه بر ثروت، سلاح و نفوذ سیاسی، برای همیشه از پیامدهای ظلم و تجاوز بگریزد. انتقام الهی در این معنا، همان تحقق عدالت و مکافات اعمال ستمگران است؛ نه انتقامجویی کور یا آسیبرساندن به انسانهای بیگناه.
از این منظر، سرنوشت حکومتها و قدرتهای ستمگر را باید در چارچوب عدالت الهی و داوری تاریخ نگریست؛ زیرا ممکن است ظلم مدتی ادامه یابد، اما هرگز به معنای پیروزی همیشگی ستمگران نیست.
۴. بابالمندب؛ جغرافیای مقاومت و تغییر معادلات قدرت
تنگه بابالمندب یکی از گذرگاههای راهبردی جهان و حلقه اتصال دریای سرخ به خلیج عدن و اقیانوس هند است. اهمیت این آبراه در تجارت بینالمللی و انتقال انرژی سبب شده است که امنیت آن برای قدرتهای جهانی و کشورهای منطقه اهمیت ویژهای داشته باشد.
تحولات یمن و دریای سرخ نشان داده است که حتی بازیگرانی با امکانات محدود نیز میتوانند با بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی و ظرفیتهای خود، بر معادلات منطقهای و بینالمللی اثر بگذارند. از همین رو، مساله یمن دیگر صرفاً یک مناقشه داخلی یا منطقهای نیست، یمن در آینده یکی از قدرت های تعیین کننده معادلات تاریخ در جهان اسلام خواهد بود.
۵. درس تاریخ؛ قدرت نظامی، معیار پیروزی نهایی نیست
تاریخ بشر سرشار از نمونههایی است که در آن، صاحبان قدرت و ستمگران، با وجود برخورداری از ارتشها و امکانات گسترده، سرانجام شکست خوردهاند. سرنوشت فرعون و نمرود از جمله نمونههایی هستند که نشان میدهند پیروزی ظاهری و نظامی الزاماً به معنای پیروزی حقیقی و ماندگار نیست.
در تاریخ اسلام جریانهای جهادی همیشه از نظر امکانات نظامی در موقعیتی نابرابر قرار داشتند، اما پیام عدالتخواهانه و حقیقت قیام آنان در تاریخ ماندگار شد؛ در حالی که ستمگران، با وجود قدرت ظاهری، در حافظه تاریخ محکوم شدند.
بنابراین، معیار نهایی پیروزی را نباید تنها در قدرت نظامی و سیاسی جستوجو کرد؛ حقانیت، عدالت و ماندگاری ارزشهای انسانی نیز از معیارهای اساسی پیروزیاند.
۶. حرمت خون مظلومان و مسئولیت انسانی
در منطق دین و اخلاق، خون انسان بیگناه حرمت دارد و هیچ مصلحت سیاسی یا منفعت اقتصادی نمیتواند کشتار انسانهای بیدفاع را توجیه کند. در حدیث قدسی آمده است که خداوند ظلم را بر خود حرام کرده و آن را میان بندگان نیز حرام قرار داده است. همچنین در صحیح مسلم، حدیث ۲۵۷۷، بر حرمت ظلم و پرهیز از ستم تأکید شده است.
این آموزهها یادآور میشوند که عدالت نباید گزینشی باشد و ارزش جان انسانها را نمیتوان بر اساس ملیت، مذهب، نژاد یا موقعیت سیاسی آنان سنجید. همانگونه که خون مردم غزه حرمت دارد، جان مردم یمن و دیگر انسانهای بیگناه نیز محترم است.
ازاینرو، دفاع از مظلومان باید با پایبندی به عدالت و حفظ حرمت جان انسانهای بیگناه همراه باشد؛ زیرا مبارزه با ظلم، زمانی به حقیقت عدالت نزدیک میشود که خود به ستم دیگری تبدیل نشود.
سخن آخر
تحولات غزه، یمن و دریای سرخ بار دیگر پیوند میان ظلم، مقاومت و عدالت را در برابر دیدگان جهان قرار داده است. رنج مردم غزه و ایستادگی مردم یمن، هر دو بخشی از واقعیتی بزرگترند که در آن، مساله سلطه، مقاومت و مسئولیت انسانی مطرح است.
تاریخ و آموزههای قرآن نشان میدهند که هیچ قدرتی نمیتواند برای همیشه بر پایه ظلم و تجاوز حکومت کند. چنانکه خداوند در آیه ۴۲ سوره ابراهیم میفرماید: «وَلَا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ غَافِلًا عَمَّا يَعْمَلُ الظَّالِمُونَ» هرگز گمان مبر که خداوند از آنچه ستمگران انجام میدهند غافل است.
این آیه یادآور حقیقتی بزرگ است: شاید ستمگران مدتی در قدرت و آسایش باشند، اما عدالت الهی و داوری تاریخ را نمیتوان برای همیشه نادیده گرفت.
خون مظلومان فراموش نمیشود؛ قدرتها تغییر میکنند، حکومتها میگذرند، اما حقیقت ظلم و حق مظلوم در حافظه تاریخ باقی میماند.
نویسنده: داکتر عبدالرئوف توانا – خبرگزاری دید