نقشه تجاری پاکستان؛ سقوط تجارت با افغانستان، جهش واردات از قزاقستان
خبرگزاری دید: پاکستان در تلاش است جایگاه خود را در تجارت با پنج کشور آسیای مرکزی تقویت کند، اما دادههای تازه نشان میدهد مسیر اسلامآباد پر از نوسان و چالش است. بر اساس گزارش روزنامه دان، تجارت با افغانستان در نیمه دوم سال ۲۰۲۵ سقوطی کمسابقه داشته و صادرات پاکستان از ۵۰۵ میلیون دالر به ۲۱۹ میلیون دالر کاهش یافته است؛ روندی که نتیجه بستهشدنهای مکرر مرزی پس از افزایش فعالیتهای تروریستی در ماه می ۲۰۲۵ است.
در مقابل، قزاقستان اکنون به مهمترین شریک منطقهای پاکستان تبدیل شده است. واردات پاکستان از این کشور، بهویژه نفت خام، گندم و حبوبات، چهار برابر شده، هرچند صادرات پاکستان به قزاقستان کاهش یافته و عمدتاً به کچالو و منسوجات محدود مانده است. هدفگذاری دو کشور رسیدن به سطح تجارت یک میلیارد دالری است.
در سطح ژئواقتصادی، پاکستان با تهدیدی جدی روبهرو است: کریدور شمال ـ جنوب (INSTC) که مسیر هند ـ ایران ـ روسیه را به هم متصل میکند. این مسیر حدود ۳۰ درصد ارزانتر و ۴۰ درصد کوتاهتر از مسیر کانال سوئز است و توسعه بندر چابهار و خطآهن قزاقستان ـ ترکمنستان ـ ایران، مسیرهای جایگزینی ایجاد کرده که عملاً پاکستان را دور میزنند.
تنشهای نظامی میان هند و پاکستان در می ۲۰۲۵ نیز با بستهشدن حریم هوایی و افزایش بیاعتمادی منطقهای، روند همکاریهای ترانزیتی را کند کرده است.
جمعبندی گزارش نشان میدهد که اگر پاکستان میخواهد از یک «داوطلب منطقهای» به یک «هاب واقعی ترانزیت» تبدیل شود، باید اختلافات سیاسی با همسایگان را مدیریت کند، ثبات و پیشبینیپذیری در مرزها و گمرک ایجاد کند و سبد صادراتی خود را از کالاهای سنتی فراتر ببرد.