خبرگزاری دید: پس از تأیید اینکه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران یک حملهٔ موفقیتآمیز بر علیه یک جنگندهٔ نسل پنجم F-35 نیروهای مسلح امریکا در فضای هوایی مرکزی ایران انجام داده است، منابع متعدد گزارش دادهاند که مسئول این سرنگونی سیستم دفاع هوایی کوتاهبرد مجید، که به نام AD-08 نیز شناخته میشود، بوده است.
این سرنگونی پیامدهای قابل توجهی برای کمپاین هوایی فوری دارد و ممکن است تلاشهای امریکا و اسرائیل برای استفاده از جنگنده های رادارگریز در حملات نفوذی عمیق در داخل ایران را کاهش دهد. فراتر از درگیری فعلی، سرنگونی یک جنگندهٔ F-35 توسط سیستم زمین به هوا «مجید» یک دستاورد تاریخی محسوب میشود و میتواند برنامهریزی عملیاتی این جنگندهها را در صحنههای مختلف نبرد دچار بازنگری کند. این اتفاق همچنین بر بیش از ۲۰ نیروی نظامی جهان که F-35 سفارش دادهاند، تأثیرگذار خواهد بود.
سیستم مجید که توسط سازمان صنایع دفاع وزارت لوژستیک نیروهای مسلح ایران تولید شده است، نخستین بار در رژهٔ نظامی ۱۸ اپریل ۲۰۲۱ معرفی شد. این سیستم کوتاهبرد برای دفاع نقطهای طراحی شده است، نه دفاع منطقهای، و برد عملیاتی آن به ۷۰۰ کیلومتر و ارتفاع ۶ کیلومتر محدود است.
استفاده از هدایت حرارتی به جای رادار برد آن را محدود میکند، اما به مجید امکان میدهد بدون جواز راداری فعالیت کند که بقای آن را بهطور چشمگیری افزایش میدهد. کاهش سطح مقطع راداری F-35 بسیار بیشتر از کاهش نشانهٔ حرارتی آن است، بنابراین از همان مراحل اولیه برنامه، سیستمهای هدایتشونده حرارتی به عنوان یک نقطه ضعف احتمالی شناسایی شدهاند.
یکی دیگر از مزایای هدایت حرارتی این است که سیستمهایی مانند مجید هشدار راداری اهداف را فعال نمیکنند و اختلال الکترونیکی آنها تأثیر کمی دارد. فیلمهای منتشرشده از ایران نشان میدهد که تنها یک موشک علیه F-35 شلیک شده است، احتمالاً به دلیل کمبود موشک یا اینکه موشکهای باقیمانده پرتابکننده پیشتر علیه اهداف دیگر استفاده شده بودند.
سیستمهای دفاع هوایی حرارتی ایران مسئول نابودی چندین پهپاد باارزش امریکا و اسرائیل، بهویژه MQ-9 و Heron بودهاند. در حالی که F-35 بهطور خاص برای انجام حملات نفوذی به فضای هوایی دشمن با دفاع قوی طراحی شده است، جنگندههای نسل چهارم این دو کشور که فاقد سیستمهای پیشرفتهٔ مشابه یا فناوری رادارگریز هستند، برای عملیاتهای پرخطر مشابه استفاده نشدهاند.
گزارشها حاکی است که ایران سرمایهگذاری قابل توجهی در مدرنسازی تواناییهای دفاع هوایی کوتاهبرد خود انجام داده است. اسناد فاششده از دولت روسیه در اواخر فبروری نشان میدهد که وزارت دفاع ایران قراردادی به ارزش ۵۸۰ میلیون دالر برای تأمین ۵۰۰ پرتابگر موشک کوتاهبرد قابل حمل ۹K333 Verba و ۲۵۰۰ موشک مرتبط ۹M336 امضا کرده است. سیستم Verba به طور گسترده به عنوان پیشرفتهترین سیستم دفاع هوایی قابل حمل جهان شناخته میشود و تنها سیستم شناختهشده با جستجوگر سه طیفی است که برتری کیفی در برابر تدابیر ضد موشکی مدرن ارائه میدهد، شامل طیفهای فرابنفش، نزدیک به مادونقرمز و میان مادونقرمز. انتظار میرود تحویل این سیستمها فضای هوایی ایران را در ارتفاعات پایین به یکی از دشوارترین مناطق برای نفوذ تبدیل کند.
سیستم Verba میتواند اهداف واقعی را از حرارت پسزمینه، فیرهای انحرافی و سیستمهای پیشرفتهٔ ضد موشک حرارتی جهتدار (DIRCM) تشخیص دهد. احتمال ادامهٔ تحویل این سیستمها توسط روسیه در صورت تشدید خصومتها همچنان بالاست و نیاز به زمان آموزش نسبتاً کم است. توانایی سیستمهای هدایتشونده حرارتی در تهدید F-35 ممکن است علاقهٔ ایران به تسریع تحویلها را افزایش دهد. یکی از ضعفهای عمدهٔ F-35 این است که تأخیر در تکمیل ارتقای نرمافزاری Block 4 باعث شده است نتواند موشکهای هوا به زمین را شلیک کند، که آنها را مجبور میکند برای هدفگیری نزدیکتر شوند و در برابر سیستمهای دفاع هوایی کوتاهبرد مانند مجید و Verba آسیبپذیرتر شوند.
مترجم: سمیر بیات
منبع: Military Watch Magazine