خبرگزاری دید: منابع منطقهای و بینالمللی گزارش دادهاند که ایران در پاسخ رسمی خود به طرح پیشنهادی آمریکا، رفع کامل تحریمها، پایان فوری جنگ در منطقه و چارچوبی برای بازگشایی تدریجی تنگه هرمز را شرط هر توافق دانسته است، اما ترامپ آن را در پاسخی سریع، غیرقابل قبول خوانده است.
ایران از طریق میانجی پاکستانی، پاسخ چندصفحهای خود به پیشنهاد آمریکا را ارسال کرده و در آن بر لغو کامل تحریمها، آزادی صادرات نفت، رفع محدودیتهای اوفک و آزادسازی داراییهای بلوکهشده تأکید کرده است. منابع دیپلماتیک به المیادین گفتهاند که این پاسخ شامل بندی مهم درباره آتشبس فوری در لبنان است؛ بندی که از خطوط سرخ تهران در هرگونه مذاکره محسوب میشود.
به گفته این منابع، تهران برخی تفاهمهای مطرحشده را به تضمینهایی درباره توقف تشدید تنش در لبنان گره زده و تصریح کرده است که هر توافقی باید بلافاصله پس از اعلام، به پایان جنگ منجر شود. همچنین ایران در پاسخ خود بر مدیریت ایرانی تنگه هرمز تأکید کرده و پیشنهاد داده است که پس از توقف جنگ، مذاکرات ۳۰ روزه برای بررسی جزئیات و اجرای تعهدات آغاز شود.
پیشتر نیز شبکه الجزیره از یک مقام ایرانی گزارش داده بود که پاسخ تهران «واقعبینانه و مثبت» بوده و بر مسیر دیپلماسی تمرکز دارد. این مقام ایرانی همچنین گفته بود تهران خواستار پایان تنشها در سراسر منطقه، بهویژه لبنان، است.
در همین حال، والاستریت ژورنال به نقل از منابع آگاه نوشته که پاسخ ایران برخی خواستههای آمریکا درباره آینده برنامه هستهای و ذخایر اورانیوم با غنای بالا را برآورده نمیکند. به گفته این منابع، ایران در مقابل، پایان درگیریها و بازگشایی تدریجی تنگه هرمز در برابر رفع محاصره دریایی آمریکا را پیشنهاد کرده است.
رسانه سعودی «العربیه» نیز مدعی شده که تماسهای دیپلماتیک میان دو طرف ادامه دارد و احتمال «گشایش» در روابط وجود دارد. این رسانه ادعا کرده که ایران در پاسخ خود بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای و حق خود برای ادامه آن تأکید کرده و حلوفصل موضوع ذخایر اورانیوم را به موفقیت مذاکرات مرتبط دانسته است.
دونالد ترامپ پس از دریافت پاسخ ایران گفت: «همین الان پاسخ ایران را خواندم. از آن خوشم نیامد، کاملاً غیرقابل قبول است.» او پیشتر نیز مدعی شده بود آمریکا «نیازی به تنگه هرمز ندارد» و حضورش در منطقه صرفاً برای حمایت از متحدانش بوده است.
تحلیلگران معتقدند ترامپ تلاش دارد آنچه را در میدان و از مسیر فشار نظامی به دست نیاورد، از طریق فشار دیپلماتیک جبران کند. با این حال، نشانهها حاکی از آن است که تهران حاضر نیست به چنین فشارهایی تمکین کند و همچنان بر اصول خود، رفع کامل تحریمها، پایان جنگ و حفظ حقوق هستهای، پافشاری میکند.
از جانب دیگر همزمانی تماس تلفنی ترامپ با نخستوزیر اسرائیل و رد سریع پاسخ ایران، از نگاه ناظران نشانهای از عصبانیت و نگرانی واشنگتن پس از مطالعه متن پاسخ تهران است. به نظر میرسد ترامپ پس از دریافت پاسخ، فوراً خواسته درباره پیامدهای احتمالی و گزینههای پیش رو با تلآویو گفتوگو کند.
این روند احتمال افزایش تنش در آینده نزدیک را تقویت میکند؛ مگر آن که تحول غیرمنتظرهای رخ دهد یا ترامپ در محاسبات خود تجدیدنظر کند. در همین چارچوب، هشدارهای دیروز فرماندهان نیروی دریایی و هوافضای سپاه نیز میتواند نشانهای از ارزیابی تهران باشد که منطقه در آستانه دور تازهای از تنش نظامی قرار دارد.