وزارت خارجه آمریکا رسماً اعلام کرده که قنسولگری خود در شهر پیشاور را بهدلیل نگرانیهای امنیتی و مدیریت بهتر منابع تعطیل میکند. این تصمیم از دید تحلیلگران، نشانه کاهش تمرکز واشنگتن بر افغانستان و مناطق مرزی پاکستان است.
به گزارش اندیشکده اقبال، وزارت امور خارجه آمریکا با صدور بیانیهای رسمی از تعطیلی قنسولگری خود در شهر تاریخی پیشاور خبر داده است. از این پس، امور دیپلماتیک مربوط به ایالت خیبر پختونخوا از طریق سفارت آمریکا در اسلامآباد پیگیری خواهد شد. این اقدام، بهگفته ناظران، پایان یک دوران و نشانهای از تغییر اولویتهای راهبردی واشنگتن در جنوب آسیا است.
در دهههای گذشته، قنسولگری پیشاور نقشی محوری در سیاستهای آمریکا در منطقه داشت. حضور ایالات متحده در این شهر از سال ۱۹۵۹ با ایجاد پایگاه هوایی «بدھ بیر» آغاز شد؛ پایگاهی که در دوران جنگ سرد برای پروازهای جاسوسی U-2 بر فراز شوروی استفاده میشد. در دهه ۸۰ میلادی، این مرکز به پایگاه اصلی حمایت از مجاهدین افغانستان علیه ارتش سرخ تبدیل شد و پس از سال ۲۰۰۱ نیز در خط مقدم مبارزه با القاعده و طالبان قرار گرفت.
در خاطرات دیپلماتهای آمریکایی، پیشاور شهری زنده و پررفتوآمد توصیف شده است؛ جایی که کارکنان قنسولگری در بازارها چای مینوشیدند و با مردم محلی معاشرت داشتند، اما با افزایش ناامنی، دیوارهای کوتاه و باغهای باز جای خود را به سیمهای خاردار و محافظان مسلح دادند. یکی از روایتهای جالب از آن دوران، ماجرای باغبانی است که در حیاط قنسولگری، پنهانی تریاک کاشت و محصول را پیش از آن که دیپلماتها متوجه شوند، برداشت کرد.
قنسولگری پیشاور همچنین مرکز فرهنگی و اطلاعاتی آمریکا بود؛ جایی که با نمایش فیلمهای هالیوودی، آموزش زبان انگلیسی و ارائه کتاب و مجله، تلاش میشد طبقه تحصیلکرده پاکستان با سبک زندگی غربی آشنا شود و از نفوذ تفکرات کمونیستی شوروی و چین جلوگیری گردد.
تحلیلگران معتقدند تعطیلی این قنسولگری، نماد «خداحافظی عملی واشنگتن با افغانستان» است. پیشاور که سالها «چشم و گوش» آمریکا برای رصد تحولات افغانستان بود، اکنون با خروج دیپلماتها، فصلی طولانی از تاریخ سیاسی خود را به پایان رسانده است. هرچند واشنگتن تأکید دارد که به همکاریهای اقتصادی و امنیتی با منطقه متعهد میماند، اما واقعیت این است که اولویتهای راهبردی آمریکا تغییر کرده است.