خبرگزاری دید: یک سال پس از عملیات «سندور» هند در خاک پاکستان، اسلامآباد اکنون با آغاز عملیات «غضبالحق» علیه مواضع طالبان، همان منطق «دفاع پیشدستانه» را بهکار گرفته است؛ رویکردی که تنشهای کابل ـ اسلامآباد را وارد مرحلهای بیسابقه کرده و خطر یک گسست استراتژیک را افزایش داده است.
با آغاز عملیات «غضبالحق» ارتش پاکستان موجی از حملات هوایی و موشکی را علیه مواضع شبهنظامیان در ولایتهای پکتیکا و ننگرهار افغانستان اجرا کرد؛ اقدامی که بهگفته مقامهای اسلامآباد، بر پایه منطق «دفاع پیشدستانه» و در پاسخ به تهدیدهای فرامرزی انجام میشود. این تغییر فاز نظامی، جغرافیای تنش را از سطح دیپلماتیک به میدان نبرد منتقل کرده و روابط کابل و اسلامآباد را در آستانه یک شکاف راهبردی قرار داده است.
تحولات اخیر یادآور عملیات «سندور» هند در ۷ می ۲۰۲۵ است؛ حملهای که دهلی نو آن را پاسخی مستقیم به کشته شدن ۲۶ شهروند هندی در حمله «پهلگام» اعلام کرد. هند در آن زمان تأکید داشت که هرگونه حمایت از گروههای مسلح را بدون توجه به اصل «انکارپذیری» با اقدام نظامی تلافی خواهد کرد. پاکستان این استدلال را رد کرده بود، اما اکنون در عملیات «غضبالحق» دقیقاً همان چارچوب حقوقی را علیه افغانستان بهکار گرفته است.
مرور درگیریهای می ۲۰۲۵ میان هند و پاکستان نشان میدهد که نبردهای هواپایه مدرن تا چه اندازه زیرساختهای استراتژیک را آسیبپذیر میکند. اگرچه نیروی هوایی پاکستان در ساعات نخست موفق به ثبت چند شکار هوایی شد، اما تداوم حملات با موشکهای کروز پیشرفته و سامانههای دوربرد، خسارات سنگینی به شبکههای راداری و پایگاههای هوایی این کشور وارد کرد. اکنون با فرسایش نیروها در مرزهای غربی و درگیری همزمان با کابل، این تجربه بهعنوان هشداری جدی برای ثبات داخلی پاکستان مطرح است.
در حالی که اسلامآباد همچنان از دکترین حملات فرامرزی دفاع میکند، گزارش گزارشگران ویژه سازمان ملل در مارچ ۲۰۲۶ تأکید دارد که پاکستان شواهد معتبری درباره نقش مستقیم مقامات کابل در هدایت تحریک طالبان پاکستان (TTP) ارائه نکرده است. این در حالی است که خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، در ۲۷ فبروری ۲۰۲۶ عملاً علیه افغانستان «اعلان جنگ باز» کرده بود. حقوقدانان بینالمللی اما یادآور میشوند که صرف حضور گروههای مسلح در یک کشور، مبنای کافی برای توسل به دفاع مشروع نیست؛ موضعی که خود پاکستان در مواجهه با هند بر آن پافشاری میکرد.
تنشهای نظامی بیشترین ضربه را به اقتصاد شکننده پاکستان وارد کرده است. صادرات این کشور به افغانستان در اوایل ۲۰۲۶ با کاهش ۵۶ درصدی مواجه شد. در مقابل، طالبان با دور زدن مسیرهای ترانزیتی پاکستان، تجارت با آسیای مرکزی را به ۱.۷ میلیارد دالر رسانده و روابط با هند را به بالاترین سطح ارتقا دادهاند. سفر امیرخان متقی به دهلی نو در اکتوبر ۲۰۲۵ و بازگشایی سفارت هند در کابل، نشانهای از چرخش راهبردی طالبان و شکست سیاست فشار اسلامآباد است؛ سیاستی که نهتنها به مهار تهدیدهای امنیتی منجر نشده، بلکه افغانستان را به حوزه نفوذ رقیب دیرینه پاکستان تبدیل کرده است.