چرخش طالبان؛ از همسویی با تهران تا بیطرفی متمایل به امارات
خبرگزاری دید: پس از دو ماه و نیم جنگ و تثبیت برتری ایران در میدان، دیپلماسی و محاصره دریایی، موضع طالبان در قبال بحران منطقهای تغییر محسوسی کرده است. طالبان که در آغاز جنگ مواضعی نزدیکتر به ایران اتخاذ میکرد، اکنون از «بیطرفی فعال» سخن میگوید؛ موضعی که در عمل بیشتر به فاصلهگذاری از تهران و نزدیکشدن به محور امارات–آمریکا شباهت دارد.
این تغییر موضع بدون در نظر گرفتن نقش امارات متحده عربی قابل فهم نیست. امارات طی سالهای اخیر نفوذ اقتصادی، مالی و حتی امنیتی خود را در ساختار طالبان گسترش داده و بخش مهمی از تجارت و شبکههای مالی افغانستان از مسیر دوبی میگذرد. همین وابستگی، کابل را در برابر فشارهای ابوظبی آسیبپذیر کرده است. امارات نیز در بحران اخیر در کنار آمریکا و اسرائیل قرار گرفته و همسویی طالبان با سیاستهای آن، عملاً طالبان را از موضع نخستینش نسبت به ایران دور کرده است.
بیطرفی فعال طالبان در ظاهر به معنای عدم ورود به جنگ است، اما در عمل میتواند نشانهای از همسویی با خواست آمریکا و امارات باشد؛ بهویژه در شرایطی که طالبان برای کسب مشروعیت بینالمللی و دسترسی به منابع مالی جهانی، همچنان به کانالهای غیررسمی با واشنگتن نیاز دارد. رقابت درونگروهی نیز در این چرخش نقش دارد؛ بخشی از جناحهای طالبان به ایران نزدیکاند، اما جناحهای قدرتمندتر به امارات و پاکستان تکیه دارند و تغییر اخیر نشاندهنده تقویت همین طیف است.
این چرخش پیامدهای مهمی برای ایران و منطقه دارد. افزایش نقش امارات در شمال و جنوب افغانستان، و پیچیدهتر شدن معادلات امنیتی در مرزهای شرقی ایران از جمله نتایج احتمالی این روند است. طالبان تلاش میکند خود را از محور ایران جدا نگه دارد و در صفبندی جدید منطقهای، تعادل را بهگونهای تنظیم کند که منافع امارات و آمریکا را نیز در نظر بگیرد.
در مجموع، تغییر موضع طالبان نه یک تحول ناگهانی، بلکه نتیجه نفوذ فزاینده امارات، فشارهای آمریکا و رقابتهای داخلی طالبان است؛ تغییری که در زمانی رخ داده که ایران در میدان و دیپلماسی دست بالا را دارد، اما طالبان ترجیح داده مسیر خود را بهسوی بیطرفی متمایل به محور امارات تنظیم کند.
نویسنده: سید حسن موسوی – خبرگزاری دید