خبرگزاری دید: اندیشکده بروکینگز در تحلیلی تازه هشدار داده که جنگ رمضان، فراتر از انرژی، آسیبپذیری عمیق زیرساختهای آب خاورمیانه را آشکار کرده و میتواند بحران مزمن کمآبی در منطقه را به مرحلهای بیسابقه برساند.
اندیشکده بروکینگز در گزارشی به قلم اسکات مور، تأکید کرده که اگرچه برای جهان، مهمترین پیامد درگیری جاری در خلیج فارس افزایش قیمت انرژی بوده، اما برای مردم خاورمیانه، خطر اصلی تشدید بحران طولانیمدت آب است. بهگفته نویسنده، جنگ اخیر آسیبپذیری زیرساختهای آبی منطقه را در زمانی برجسته کرده که تغییرات اقلیمی، افت شدید آبهای زیرزمینی و مدیریت ناپایدار منابع، ناامنی آبی را به مرز هشدار رسانده است.
وابستگی خطرناک به آبشیرینکنها
گزارش یادآور شده که حمله یک پهپاد منتسب به ایران به تأسیسات آبشیرینکن بحرین ـ که بیش از ۹۰ درصد آب آشامیدنی این کشور را تأمین میکند ـ نشان داد کشورهای خلیج فارس تا چه اندازه به این زیرساختهای حساس وابستهاند. این حادثه پس از آن رخ داد که یکی از تأسیسات آبشیرینکن ایران مورد حمله آمریکا یا اسرائیل قرار گرفت و دونالد ترامپ نیز تهدید کرد که دهها واحد آبشیرینکن ایران را هدف قرار خواهد داد.
بروکینگز نوشته که حتی بدون حملات نظامی، افزایش شدید هزینه انرژی در نتیجه جنگ، تولید آب شیرین در کشورهای خلیج فارس را بهشدت گرانتر میکند. علاوه بر این، زیرساختهای آبی منطقه در برابر حملات سایبری نیز آسیبپذیر هستند؛ موضوعی که دولت آمریکا اخیراً درباره آن هشدار داده است.
بحران ساختاری کمآبی
گزارش بروکینگز تأکید کرده که کمبود آب در خاورمیانه، محدود به زمان جنگ نیست. تغییرات اقلیمی، افزایش دما و کاهش بارندگی، همراه با برداشت بیرویه از سفرههای زیرزمینی و سیاستهای ناپایدار آبی، بحران را تشدید کرده است. بانک جهانی برآورد کرده که کمبود آب میتواند تا سال ۲۰۵۰ بین ۶ تا ۱۴ درصد از تولید ناخالص داخلی منطقه را کاهش دهد.
در بسیاری از کشورها، از جمله یمن، لبنان و سوریه، ضعف نهادهای حکمرانی و کمبود منابع مالی، مقابله با بحران را دشوارتر کرده است.
دستور کار پساجنگ
بروکینگز پیشنهاد کرده که بحران آب میتواند به محور همکاریهای منطقهای پس از جنگ تبدیل شود. از جمله راهکارها:
سرمایهگذاری مشترک در فناوریهای کمهزینه و کممصرف آبشیرینکن
توسعه محصولات کشاورزی مقاوم به کمآبی
توافقهای جدید برای مدیریت سفرههای آب مشترک، مانند سفره نئوژن میان عربستان، عراق و کویت
گزارش همچنین نقش بالقوه آمریکا و چین را در کمک به بازسازی امنیت آبی منطقه برجسته کرده است.
در پایان، بروکینگز هشدار داده که بدون اقدام هماهنگ منطقهای و بینالمللی، بحران آب حتی پس از پایان جنگ نیز تهدیدی پایدار برای صلح و ثبات خاورمیانه باقی خواهد ماند.