خبرگزاری دید: اظهارات تازه در تهران و واشنگتن نشان میدهد روند مذاکرات برای پایان مخاصمه وارد مرحله نهایی شده و ابتکار عمل ایران، از تأکید بر ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای تا تثبیت نقش منطقهای، طرف آمریکایی را به جمعبندی یک توافق نزدیک کرده است؛ توافقی که با وجود مخالفت تندروهای واشنگتن، مسیر تنشزدایی پایدار را هموار میکند.
نشانههای رسیدن ایران و آمریکا به یک توافق برای پایان دادن به ماهها تنش و درگیری، طی ساعات گذشته بهطور محسوسی افزایش یافته است. در تهران، مسعود پزشکیان اعلام کرده که جمهوری اسلامی آماده است «اطمینانهای لازم» را به جامعه جهانی ارائه کند که ایران به دنبال سلاح هستهای نیست و برنامه هستهای این کشور صرفاً اهداف صلحآمیز را دنبال میکند.
این موضعگیری در حالی مطرح شده که در واشنگتن نیز لحن مقامات آمریکایی تغییر کرده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفته به نمایندگان خود توصیه کرده برای رسیدن به توافق با ایران «عجله نکنند» اما همزمان تأکید کرده که محور اصلی نگرانی او ـ ماهیت برنامه هستهای ایران ـ اکنون در مسیر حلوفصل قرار دارد.
در فضای سیاسی آمریکا نیز نشانههایی از پذیرش این مسیر دیده میشود. دونالد ترامپ جونیور در شبکه ایکس توافق احتمالی با ایران را «یک پیروزی بزرگ» توصیف کرده و نوشته است که «نباید به اظهارات کسانی توجه کرد که به کمتر از حمله زمینی به ایران راضی نمیشدند.» این موضع نشان میدهد جریانهای تندرو که طی ماههای گذشته بر طبل جنگ میکوبیدند، اکنون در حاشیه قرار گرفتهاند.
در همین حال، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا نیز گفته بود که احتمال دارد «در ساعات آینده» خبر توافق میان ایران و آمریکا منتشر شود؛ اظهارنظری که نشان میدهد مذاکرات پشتپرده به مرحله نهایی رسیده و دو طرف در حال جمعبندی آخرین جزئیات هستند.
رسانههای آمریکایی از جمله CNN و Politicoنیز گزارش دادهاند که تیمهای مذاکرهکننده طی روزهای اخیر پیشرفت قابل توجهی داشتهاند و اختلافات اصلی به حداقل رسیده است. منابع آگاه به این رسانهها گفتهاند که توافق نهایی شامل تضمینهای امنیتی، کاهش تنش نظامی و چارچوبی برای رفع تدریجی محدودیتها علیه ایران خواهد بود.
موج انتقاد تندروها در واشنگتن
در حالی که بر پایه گزارشها مسیر توافق رو به نهایی شدن است، شماری از جمهوریخواهان تندرو با شدت به طرح صلح ترامپ حمله کردهاند.
تد کروز توافق احتمالی را «اشتباهی فاجعهبار» خوانده و مدعی شده هر توافقی که به ایران اجازه ادامه غنیسازی بدهد، «بزرگترین خطای دوره دوم ترامپ» خواهد بود.
لیندسی گراهام نیز هشدار داده که چنین توافقی ایران را به «نیروی مسلط منطقه» تبدیل میکند.
راجر ویکر، رئیس کمیته نیروهای مسلح سنا، آتشبس ۶۰ روزه را «فاجعه» نامیده و گفته «هرچه با عملیات حماسه خشم به دست آمد، بر باد میرود.»
با این حال، ترامپ این انتقادها را رد کرده و گفته است توافق هنوز «کاملاً نهایی نشده» و منتقدان «اطلاعات درستی ندارند». او تأکید کرده این توافق «کاملاً نقطه مقابل برجام» است و باید «درست و دقیق» نهایی شود. ترامپ همچنین اعلام کرده محاصره نظامی بنادر ایران تا زمان امضای نهایی توافق ادامه خواهد داشت.
در مقابل، رند پل، سناتور جمهوریخواه آمریکایی، از رویکرد کاخ سفید دفاع کرده و نوشته است: «جنگ تقریباً همیشه با مذاکره پایان مییابد» و منتقدان باید به رئیسجمهور «فضا» بدهند.
مایک پومپئو، وزیر امور خارجه پیشین و جان بولتون، سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل نیز با لحنی تند به توافق احتمالی حمله کردهاند؛ بولتون حتی گفته اگر گزارشها درست باشد، «رهبران جمهوری اسلامی پیروزی بزرگی به دست خواهند آورد».
جمعبندی
مجموع تحولات نشان میدهد ایران با حفظ ابتکار عمل و تأکید بر ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای، طرف آمریکایی را به سمت یک توافق مهم سوق داده است؛ توافقی که با وجود مخالفت تندروهای واشنگتن، میتواند مسیر تنشزدایی پایدار و بازگشت ثبات به منطقه را هموار کند.
به گفته منابع آگاه، با توجه به دستاوردهای میدانی و سیاسی ایران در جریان جنگ، در صورت نهایی شدن توافق، جمهوری اسلامی ایران بزرگترین بهرهبردار و برنده اصلی آن خواهد بود.