خبرگزاری دید: امضای توافقنامه همکاری فنی ـ نظامی میان حکومت طالبان و روسیه، گمانهزنیها درباره آغاز فصل تازهای از معادلات امنیتی منطقه را افزایش داده است. برخی ناظران معتقدند این همکاری میتواند بخشی از خلأ دفاعی افغانستان را جبران کرده و بر توازن قدرت میان کابل و اسلامآباد تأثیر بگذارد؛ هرچند جزئیات رسمی این توافق هنوز منتشر نشده است.
روابط میان حکومت طالبان و روسیه در ماههای اخیر روندی رو به گسترش را تجربه کرده است؛ روندی که با سفر محمدیعقوب مجاهد، سرپرست وزارت دفاع طالبان، به مسکو و امضای توافقنامه همکاری فنی ـ نظامی میان دو طرف وارد مرحله جدیدی شد.
این توافق در شرایطی به امضا رسیده که روابط کابل و اسلامآباد طی ماههای گذشته با تنشهای امنیتی و سیاسی همراه بوده و نگرانیها درباره افزایش بیثباتی در مناطق مرزی دو کشور همچنان ادامه دارد. از همین رو، برخی تحلیلگران این توافق را فراتر از یک همکاری فنی دانسته و آن را بخشی از بازآرایی موازنههای امنیتی در منطقه ارزیابی میکنند.
بر اساس گزارش روزنامه العربی الجدید، منابعی در وزارت دفاع طالبان گفتهاند که گفتوگوها میان کابل و مسکو شامل همکاری در حوزه دفاع هوایی، تجهیزات نظامی و توسعه ظرفیتهای دفاعی افغانستان بوده است. هرچند تاکنون هیچیک از دو طرف جزئیات رسمی توافق را منتشر نکرده، اما انتشار همین گزارشها توجه محافل سیاسی و امنیتی منطقه را به خود جلب کرده است.
برخی کارشناسان افغانستانی معتقدند مهمترین پیامد احتمالی این همکاری، کاهش آسیبپذیری افغانستان در برابر فشارهای هوایی خارجی است. آنان میگویند در سالهای گذشته، نبود سامانههای دفاع هوایی و تجهیزات بازدارنده یکی از نقاط ضعف عمده کابل در معادلات امنیتی منطقه به شمار میرفت.
در مقابل، شماری از ناظران پاکستانی نسبت به پیامدهای این توافق ابراز نگرانی کردهاند. به باور آنان، ورود روسیه به عرصه همکاری نظامی با حکومت طالبان میتواند معادلات سنتی امنیتی میان افغانستان و پاکستان را دستخوش تغییر کند و فضای رقابتهای منطقهای را وارد مرحله تازهای سازد.
اهمیت این تحول زمانی بیشتر شد که محمدیعقوب مجاهد پس از بازگشت از مسکو، از آغاز اجرای توافقنامه در آینده نزدیک خبر داد. هرچند مقامهای طالبان تأکید کردهاند که این همکاری علیه هیچ کشور مشخصی نیست و صرفاً در راستای تقویت توان دفاعی افغانستان دنبال میشود، اما تحلیلگران منطقهای آن را نشانهای از تلاش کابل برای تنوعبخشی به شرکای امنیتی خود میدانند.
روسیه نیز در سالهای اخیر رویکردی عملگرایانه نسبت به افغانستان در پیش گرفته و از جمله کشورهایی بوده که کانالهای ارتباطی خود با حکومت طالبان را حفظ کرده است. مسکو بارها بر اهمیت ثبات افغانستان برای امنیت آسیای مرکزی تأکید کرده و به نظر میرسد اکنون در حال گسترش همکاریهای خود با کابل از حوزه سیاسی و اقتصادی به عرصه امنیتی و دفاعی است.
با این حال، آینده این همکاری به عوامل متعددی بستگی دارد؛ از جمله سطح تعهد روسیه به اجرای توافقات، واکنش کشورهای منطقه بهویژه پاکستان، چین و ایران، و همچنین توانایی حکومت طالبان در مدیریت حساسیتهای امنیتی پیرامون این همکاریها.
آنچه مسلم است، توافق نظامی اخیر میان کابل و مسکو صرفاً یک رویداد دوجانبه نیست، بلکه میتواند بخشی از روند بزرگتر تغییر آرایش قدرت در منطقه باشد؛ روندی که پیامدهای آن در ماهها و سالهای آینده بیشتر آشکار خواهد شد.