خبرگزاری دید: شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار است در ماه جاری دو نشست مهم درباره افغانستان برگزار کند که یکی از آنها به رأیگیری درباره آینده ماموریت هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) اختصاص دارد. این ماموریت در بحبوحه ادامه بحرانهای سیاسی، بشردوستانه و حقوق بشری افغانستان با سرنوشت تازهای روبهرو شدهاست.
بر اساس اعلام یوناما، نخستین نشست در ۹ جون برگزار خواهد شد و شامل گزارشدهی دورهای شورای امنیت درباره آخرین تحولات سیاسی، امنیتی و بشردوستانه افغانستان خواهد بود. نشست دوم نیز در ۱۶ جون برگزار میشود و اعضای شورا درباره تمدید ماموریت یوناما تصمیمگیری خواهند کرد.
اهمیت این رایگیری از آن جهت افزایش یافتهاست که شورای امنیت در اوایل سال جاری میلادی، برخلاف رویه نزدیک به دو دهه گذشته، ماموریت یوناما را تنها برای سه ماه تمدید کرد، نه یک سال کامل. دیپلماتها این اقدام را نشانه افزایش اختلافنظر میان اعضای شورا درباره نحوه مدیریت پرونده افغانستان و نقش آینده سازمان ملل در این کشور دانستهاند.
انتظار میرود اعضای شورای امنیت در نشست پیشرو درباره نقش آینده یوناما در رسیدگی به بحران انسانی افغانستان، وضعیت حقوق بشر، چالشهای اقتصادی و نحوه تعامل جامعه جهانی با حکومت سرپرست طالبان گفتوگو کنند.
همزمان، گزارشی تازه از نهاد «گزارش شورای امنیت» نشان میدهد که رقابتهای جیوپولیتیکی میان قدرتهای جهانی بر سر افغانستان در داخل شورای امنیت نیز افزایش یافتهاست.
بر اساس این گزارش، چین در ۲۰۲۵ پس از رقابت کمسابقه دیپلماتیک، به تنها «قلمدار» پرونده افغانستان در شورای امنیت تبدیل شد. قلمدار به کشوری گفته میشود که مسوولیت رهبری مذاکرات و تهیه پیشنویس قطعنامههای مربوط به یک موضوع را برعهده دارد.
این رقابت پس از پایان عضویت جاپان در شورای امنیت در اواخر سال ۲۰۲۴ آغاز شد؛ زمانی که چین، پاکستان و کوریای جنوبی هر سه خواهان مدیریت پرونده افغانستان بودند.
اختلافها در فبروری ۲۰۲۵ آشکار شد؛ زمانی که چین و پاکستان پیشنویس قطعنامه برای تمدید ماموریت یوناما ارایه کردند و یک روز بعد، کوریای جنوبی و امریکا نیز متن رقیبی را به شورا سپردند.
در نهایت، پس از مذاکرات میان اعضا، دو متن در یک قطعنامه واحد ادغام شد و با اجماع کامل به تصویب رسید. پس از آن، چین به عنوان تنها قلمدار پرونده افغانستان تعیین شد و نقش محوریتری در شکلدهی تصمیمات شورای امنیت درباره این کشور بهدست آورد.
گزارش شورای امنیت این اختلاف را یکی از روشنترین نمونههای اخیر از تاثیر رقابتهای جیوپولیتیکی بر عملکرد داخلی شورای امنیت توصیف کردهاست.
چین از زمان بازگشت طالبان بهقدرت در ۲۰۲۱، روابط سیاسی و اقتصادی خود با افغانستان را گسترش داده و همواره بر تعامل منطقهای و ثبات در این کشور تاکید کردهاست. در مقابل، ایالات متحده همچنان نقش مهمی در مباحث مربوط به افغانستان در شورای امنیت دارد و ریاست کمیته تحریمهای افغانستان ذیل رژیم تحریمهای ۱۹۸۸ را برعهده دارد.
قرار است نشستهای پیشروی شورای امنیت بر آینده سیاسی افغانستان، نیازهای بشردوستانه، وضعیت حقوق بشر و چگونگی تعامل جامعه جهانی با حکومت طالبان متمرکز باشد؛ موضوعاتی که نزدیک به پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، همچنان در صدر نگرانیهای بینالمللی قرار دارند.