خبرگزاری دید: کربلا و نجف که بهطور سنتی از قطبهای جهان تشیع شناخته میشوند، در حال تبدیل شدن به فضایی فراتر از مرزهای مذهبی هستند. در سالهای اخیر، حضور، ارادت و مشارکت پیروان سایر ادیان، بهویژه مسیحیان، در مراسم مذهبی و زیارت حرمهای مطهر در عراق (کربلا و نجف) مورد توجه قرار گرفته است و ویدئوهای بسیاری از کشیشان با رداهای بلند یا زائرانی با صلیبهای بزرگ چوبی در میان جمعیت میلیونی اربعین منتشر شده است.
با وجود این، گابریل سعید رینولدز، محقق برجسته مطالعات اسلامی، با نگاهی تردیدآمیز به این پدیده نگریسته. او اخیراً در توئیتی بیان کرده است که آنچه در این تصاویر میبینیم، لزوماً حضور واقعی پیروان مسیحیت نیست. رینولدز، با تکیه بر مبانی «مکتب تجدیدنظرطلب» معتقد است که بسیاری از این صحنهها ممکن است نه یک واقعه جامعهشناختی عینی، بلکه بخشی از یک «درام مذهبی» یا بازسازی وقایع تاریخی در قالب یک نمایش آیینی (Performance) باشد. او تأکید میکند که تا زمان انجام تحقیقات میدانی و سندی دقیق، نباید این گزارشهای تصویری را به عنوان سندی قطعی بر زیارت غیرمسلمانان پذیرفت.
اما با عبور از این لایه تردید، به شواهد عینی و مستندی میرسیم که نفی مطلق این حضور را دشوار میکند؛ برای نمونه، اسقف مالخاز سونگولاشویلی، اسقف اعظم کلیسای باپتیست گرجستان، که در سال ۲۰۱۸ در مراسم راهپیمایی اربعین شرکت کرده، تجربهای فراتر از یک بازدید ساده را روایت میکند.
اسقف مالخاز تأکید میکند که اگرچه در این مراسم برای مرگ امام حسین (ع) سوگواری میشود، اما واقعیت فراتر از این مرگ، یک پیروزی است. او بیان میدارد که حضور میلیونی انسانها از نقاط مختلف جهان نشانه آن است که حسین (ع) حتی پس از مرگ نیز موفق شده مأموریت خود را به انجام برساند و یک پیروز واقعی باشد. از نظر او، امام حسین (ع) تنها متعلق به شیعیان نیست، بلکه سمبل جهانیِ عدالت، انصاف و عشق برای تمامی بشریت است. وی معتقد است در دنیایی که با ترس و نفرت تقسیم شده، شخصیت حسین (ع) میتواند همه را گرد هم آورده تا «تمامی زخمها و دردهایی را که به یکدیگر روا داشتهایم، التیام بخشد.» او فرهنگ میزبانی شیعیان در این مسیر را «خیرهکننده، تأثیرگذار و شگفتآور» توصیف میکند.
فراتر از حضورهای فردی، ما با سطوح دیپلماتیک و رسمی نیز روبرو هستیم؛ چنانکه دکتر ایوان فائق جابرو، وزیر مهاجرت عراق که خود از مسیحیان کلدانی است، در سال ۲۰۲۴ به همراه جمعی از مسیحیان در حرمهای مطهر کربلا حضور یافت. حضور شخصیتهایی چون دکتر «ایوان فائق جابرو» نشاندهنده ابعاد ملی و هویتی این زیارتها است. برای کلدانیان که خود را وارثان بابل باستان میدانند، حضور در کربلا تنها یک کنش مذهبی نیست، بلکه نوعی بازگشت به ریشههای تمدنی و احترام به نماد عدالتخواهی در جغرافیای مادریشان است. اینجا جغرافیای باستانی بابل و الهیات مسیحی در نقطه کربلا به هم گره میخورند.
همچنین در می ۲۰۱۷، هیاتی رسمی از کلیسای مریم عذرای بغداد به ریاست کشیش مارتین بنی، در پاسخی مهرآمیز به تبریک عید پاک توسط جوانان شیعه، راهی کربلا شدند تا پیام صلح و همزیستی را به کل جامعه عراق مخابره کنند.
در عرصه هنر نیز کلودیا بورجیا، عکاس مسیحی ایتالیایی ساکن رُم، پس از آن که در سال ۲۰۱۲ موفق به سفر نشد، معتقد بود که در سال بعد توسط خودِ امام «طلبیده» شده است. او با ثبت ۶ هزار عکس از این مسیر و برپایی نمایشگاهی در انجمن عکاسان رُم، خود را «سفیر اربعین» نامید و هدفش را روایت استقامت زنانی چون حضرت زینب (س) بدون هیچ پیشداوری عنوان کرد.
حتی در سطوح شخصیتر، زائرانی چون تارا اوگریدی بانوی ایرلندی با انگیزه عمیق قلبی، در این مسیر قدم گذاشتند. او درباره دلیل حضورش در حرم مطهر امام حسین (ع) (در سال ۲۰۱۸) میگوید به کربلا آمدم تا آبی را که امام حسین علیه السلام از آن ننوشید، ببینم.
منبع: کانال قرآنپژوهی