خبرگزاری دید: شبکه اسبیاس استرالیا در یک گزارش تحقیقی تازه، به پرونده اتهامهای جنایات جنگی نیروهای ویژه این کشور در افغانستان پرداخته و با سفر به ولایت ارزگان، روایت شاهدان محلی و یافتههای رسمی را بررسی کرده است. این یافتهها از کشته شدن غیرقانونی دستکم ۳۹ افغانستانی و فرهنگ پنهانکاری در ارتش استرالیا حکایت دارد.
گزارش تحقیقی شبکه اسبیاس استرالیا با تمرکز بر پرونده «حکمتالله» سرباز ارتش پیشین افغانستان آغاز میشود؛ فردی که در سال ۲۰۱۲ سه نظامی استرالیایی را در پایگاه وهب کشت و سپس گریخت. این گزارش سپس به عملیات نیروهای ویژه استرالیا در روستاهای سوله و دروان ارزگان میپردازد؛ عملیاتی که به کشتهشدن غیرنظامیان افغانستان منجر شد و به بخشی از پروندههای جنجالی بدل گردید.
یکی از محورهای اصلی گزارش، پرونده بن رابرتس-اسمیت، شناختهشدهترین نظامی استرالیا و دارنده نشان ویکتوریا کراس است. دادگاه مدنی استرالیا نتیجه گرفت که او بر اساس معیار «توازن احتمالات» در چهار قتل در افغانستان نقش داشته است.
این گزارش همچنین به تحقیق بررتون اشاره میکند؛ گزارشی رسمی که در سال ۲۰۲۰ منتشر شد و اطلاعات معتبر درباره ۲۳ رویداد و کشته شدن احتمالی ۳۹ افغانستانی را ثبت کرده بود. یافتهها نشان میداد که در برخی موارد قربانیان در بازداشت یا تحت کنترل نیروهای ویژه بودهاند و حتی سلاح یا بیسیم کنار اجساد گذاشته شده تا کشتارها مشروع جلوه داده شود.
تیم اسبیاس در روستای سوله با حاجی گلمحمد، یکی از شاهدان محلی، گفتوگو کرده است. او مدعی شده امام مسجد و پسرش در جریان عملیات کشته شدند و روایت رسمی ارتش استرالیا را رد کرده است. در روستای دروان نیز قتل علیجان، کشاورز افغانستانی، بهعنوان نمونهای از کشتار پس از بازداشت مطرح شده و بخشی از شهادت نظامیان استرالیایی نیز آن را تأیید کرده است.
بخش دیگری از گزارش به کندی روند تحقیقات در استرالیا اختصاص دارد. دفتر تحقیق ویژه تاکنون دهها پرونده را بررسی کرده، اما تنها یک مورد به تعقیب قضایی منجر شده و حدود ۲۰ پرونده همچنان فعال است. بن ساول، گزارشگر ویژه سازمان ملل، تأکید کرده که شهادت مستقیم یا ویدئویی شهروندان افغانستان میتواند برای اثبات بسیاری از پروندهها تعیینکننده باشد.
در پایان، گزارش به مساله غرامت قربانیان افغانستانی میپردازد؛ خانوادههای بسیاری هنوز هیچ جبران مالی دریافت نکردهاند، در حالی که گزارش بررتون سالها قبل پرداخت غرامت را توصیه کرده بود. مقامهای استرالیایی گفتهاند دولت متعهد به اجرای کامل توصیهها است، اما روند رسیدگی همچنان کند و پیچیده باقی مانده است.
جمعبندی تیم تحقیقاتی اسبیاس این است که پرونده جنایات جنگی احتمالی استرالیا در افغانستان، با وجود پایان جنگ، همچنان باز و مناقشهبرانگیز باقی مانده و خانوادههای قربانیان افغانستانی و سربازان استرالیایی را در انتظار عدالت نگه داشته است.