خبرگزاری دید: وقتی واژه «مقاومت» را زیاد به کار میبریم، گاهی وزنش را از دست میدهد و شبیه یک شعار روزمره میشود. اما در طول تاریخ، کسانی بودهاند که این واژه را فقط بر زبان نیاوردند، بلکه با آن زندگی کردند و معنایش را از نو ساختند. سید حسن نصرالله یکی از همین شخصیتها بود. وی مقاومت را نه یک «واکنش انفعالی» به تجاوز دشمن، بلکه یک «انتخاب راهبردی» میدید. انتخابی که پیش از فرود آمدن نخستین بمب متجاوز گرفته میشود؛ انتخابی که هویت خود را از دشمن نمیگیرد، بلکه آن را بر پایه ایمان، اراده و شناخت عمیق از مردم خود میسازد.
این مفهوم برای مردم افغانستان اصلاً غریبه نیست. ملتی که در طول تاریخ معاصر خود سه بار در برابر امپراتوری انگلیس ایستاد، ارتباط و تسلط ارتش سرخ شوروی را از هم گسیخت و بیست سال در برابر اشغالگری آمریکا تسلیم نشد، هیچگاه منتظر نماند تا دیگران برای سرنوشت آنان تصمیم بگیرند. برای مردم افغانستان، مقاومت همواره یک «انتخاب بومی» بوده است، نه یک هیجان یا انفعال زودگذر. سید حسن نصرالله خود به خوبی این حقیقت تاریخی را درک میکرد و به تجربه مبارزاتی مردم افغانستان احترام میگذاشت.
در سپتامبر ۲۰۲۱، درست زمانی که آخرین نیروهای آمریکایی افغانستان را ترک کردند، نصرالله در سخنرانی معروف خود جملهای گفت که به یک درس بزرگ تبدیل شد: «آنچه در افغانستان رخ داد، یک درس بزرگ است… ما منتظر آمریکا نمیمانیم؛ نه آموزشهایشان، نه توصیههایشان، نه حمایتشان و نه وعدههای دروغینشان؛ چرا که از آنها هیچ خیر و حاصلی به دست نمیآید.»
این سخن، عصاره همان «دکترین انتخاب» بود. نصرالله از تحولات افغانستان به عنوان یک آزمون تاریخی یاد کرد که ثابت کرد ابرقدرتها با تمام تجهیزات نظامیشان شکستپذیرند، به این شرط که یک ملت، تصمیمِ واقعی به ایستادگی بگیرد. وی با لحنی روشن و هشداردهنده به افکار عمومی منطقه گفت: «کسانی که بیست سال به آمریکا تکیه کردند، دیدند که واشنگتن چگونه یکشبه رهایشان کرد و رفت.» این سخن، موضع یک ناظر بیرونی نبود؛ صدای رهبری بود که خود همان مسیر مستقل را انتخاب کرده بود و آینده را به وعده بیگانگان گره نمیزد.
شهید نصرالله اندیشه مقاومت را در مرزهای باریک لبنان محصور نمیکرد. وی از یک محور بههمپیوسته سخن میگفت؛ شبکهای که لبنان، فلسطین، سوریه، عراق، یمن، ایران و افغانستان را در یک روایت مشترک ضدسلطه پیوند میداد. در نگاه و باورش، «پیروزی در هر نقطه، پیروزی برای همه بود و شکست در هر نقطه، آسیب برای همه.»
پایداری در روزهای سخت
امروز در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶، دو سال از شهادت سید حسن نصرالله میگذرد؛ دو سال از آن حمله سنگین با ۸۳ بمب سنگرشکن که طراحان منفورش تصور میکردند با آن «مغز متفکر مقاومت» را نابود کرده و همه چیز را به پایان رساندهاند. اما وقتی «انتخاب مقاومت» در اندیشه و باور یک ملت نهادینه شود، به حیات یک فرد وابسته نمیماند و با رفتن او از بین نمیرود.
در این دو سال، حزبالله لبنان فشارها و ضربات بسیار سنگینی را تجربه کرده است: از تغییر پیکره رهبری و ترور فرماندهان تا اختلال در خطوط تدارکاتی و فشارهای شدید سیاسی داخلی برای خلع سلاح. با این حال، آنچه در روی زمین تغییر نکرده، خودِ «اصل انتخاب» است. حزبالله نه سلاحش را تحویل داده، نه از مناطق دفاعی جنوب عقب نشسته و نه پیوند خود را با جبهه مقاومت قطع کرده است. معنای واقعی استراتژی همین است؛ وقتی شرایط سخت میشود، انسان بر سر انتخاب خود میایستد.
در همین حال، در غزه، پس از ماهها بمباران سنگین، ویرانی زیرساختها و شهادت هزاران انسان بیگناه، مردم باز هم به میان آوار خانههایشان بازگشتهاند. رژیم صهیونیستی با تمام ماشین جنگی خود و حمایت بیقیدوشرط آمریکا، نتوانست روحیه مقاومت را از بین ببرد. طبق گزارشهای سازمان ملل، ۹۴ درصد از جمعیت غزه نیازمند سرپناهند و بیش از ۹۰ درصد مدارس آسیب دیده یا ویران شدهاند؛ تا جایی که کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل صریحاً از وقوع «جنایات جنگی» سخن میگوید. اما بازگشت همین مردم با دستهای خالی به روی خرابهها، نشان میدهد که آنها هم مقاومت را انتخاب کردهاند.
شاید ابزارها در طول زمان تغییر کنند؛ روزگاری با شمشیر و فتوای دینی در قرن نوزدهم و روزگاری دیگر در قرن بیستویکم با رسانه، ابزارهای موشکی و جبهههای نبرد ناهمطراز. اما روح حاکم بر تمام این مبارزات یکی است. سید حسن نصرالله مقاومت را از یک واکنش منفعلانه، به یک «سبک زندگی و باور هوشمندانه» تبدیل کرد؛ مکتبی که افغانستانیها سالها پیش، در کوره حوادث تاریخ خود آن را لمس کرده بودند.
مقاومت در نهایت یک مکتب فکری است؛ مکتبی که از قلههای هندوکش تا جنوب لبنان یک درس ساده را تکرار میکند: هیچ ملتی را نمیتوان با ترور، تحریم و تهدید نظامی از مطالبه حق و عزت خود منصرف کرد. شهادت نصرالله، اندیشهاش را نکشت و «انتخاب»، وقتی بر مبنای شناخت، ایمان و اراده شکل بگیرد، هیچگاه شکست نمیخورد و تا ابد متعلق به همان ملتی است که آن را انتخاب کرده است.
نویسنده: سید باقر واعظی – خبرگزاری دید