خبرگزاری دید: تنگه بابالمندب در پی تشدید درگیریها در یمن بار دیگر به یکی از نقاط حساس تجارت جهانی تبدیل شده است. هرگونه اختلال در این آبراه که دروازه جنوبی دریای سرخ و مسیر اتصال اروپا و آسیا به شمار میرود، علاوه بر کشورهای منطقه، اقتصادهای بزرگ جهان و زنجیرههای تأمین بینالمللی را تحت تأثیر قرار میدهد. برآوردهای بینالمللی نشان میدهد حدود ۱۵ درصد تجارت دریایی جهان از مسیر دریای سرخ و بابالمندب و کانال سوئز عبور میکند.
وابستگی کشورها به بابالمندب
مطالعهای که در سال ۲۰۲۵ درباره پیامدهای اختلال در آبراههای حیاتی انجام شده، نشان میدهد بیش از ۱۲ کشور برای بیش از نیمی از تجارت دریایی خود از نظر ارزش، به مسیر دریای سرخ وابستهاند.
بر اساس ارقام این مطالعه، اریتره با ۸۷ درصد، جیبوتی با ۷۸ درصد، سودان با ۶۷ درصد، سودان جنوبی با ۶۵ درصد و چاد با ۶۱ درصد در میان کشورهایی قرار دارند که بیشترین سهم تجارتشان به این مسیر وابسته است. سهم یمن نیز حدود ۵۴ درصد برآورد شده است.
قرار گرفتن سودان جنوبی و چاد، با وجود نداشتن ساحل، در این فهرست به این دلیل است که محاسبه یادشده تنها به واردات و صادرات مستقیم از بنادر داخلی محدود نیست و تجارت وابسته به مسیرهای دریایی مرتبط را نیز دربر میگیرد.
چین، هند و امریکا
اهمیت بابالمندب به کشورهای ساحلی دریای سرخ محدود نمیشود. بر اساس دادههای مورد استناد این گزارش، سالانه حدود ۵۲۰ میلیارد دالر از تجارت دریایی چین، ۲۴۳ میلیارد دالر از تجارت هند و ۲۲۶ میلیارد دالر از تجارت ایالات متحده از این مسیر عبور میکند. ارزش تجارت دریایی وابسته به این مسیر برای آلمان حدود ۲۰۸ میلیارد دالر و برای بریتانیا حدود ۱۹۰ میلیارد دالر برآورد شده است.
در نتیجه، اختلال پایدار در بابالمندب تنها مسئلهای منطقهای نیست و میتواند هزینه حملونقل، بیمه و زمان انتقال کالا میان آسیا و اروپا را افزایش دهد. صندوق بینالمللی پول نیز پیشتر گزارش داده بود که ناامنی دریای سرخ پس از آغاز حملات به کشتیهای تجاری، هزینه حمل یک کانتینر ۴۰ فوتی از چین به مدیترانه را بهشدت افزایش داد.
کاهش محسوس تردد کشتیها
دادههای IMF PortWatch نشان میدهد تردد کشتیها در بابالمندب همچنان پایینتر از سطح پیش از بحران است. در ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶، تنها ۲۶ کشتی از این تنگه عبور کردند؛ در حالی که میانگین سال ۲۰۲۵ حدود ۳۳.۵ کشتی در روز بود. میانگین هفتروزه منتهی به ۲۰ سپتامبر نیز به ۲۴.۷ کشتی در روز رسید.
این کاهش، در کنار تهدیدهای امنیتی، شرکتهای کشتیرانی را به استفاده از مسیرهای جایگزین در اطراف دماغه امید نیک سوق داده است؛ مسیری که میتواند زمان سفر میان آسیا و اروپا را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
هزینه یک اختلال طولانی
مطالعه مورد استناد گزارش برآورد کرده که محاصره ۳۰روزه بابالمندب میتواند حدود ۳۰ میلیارد دالر خسارت اقتصادی ایجاد کند و تداوم آن برای ۴۵ روز، این رقم را به حدود ۴۰ میلیارد دالر برساند. افزایش مصرف سوخت، هزینه حملونقل و حق بیمه از عوامل اصلی این خسارت عنوان شدهاند.
در همین حال، اهمیت بابالمندب زمانی بیشتر آشکار میشود که این تنگه در کنار هرمز قرار گیرد. هر دو آبراه در ماههای اخیر تحت تأثیر تنشهای منطقهای قرار گرفتهاند و اختلال همزمان در آنها فشار بیشتری بر مسیرهای انرژی و تجارت جهانی وارد میکند. گزارشهای اخیر نیز نشان میدهد تردد در بابالمندب در سطحی پایینتر از میانگینهای پیشین قرار دارد.
از این منظر، بحران بابالمندب صرفاً مناقشهای میان طرفهای درگیر در یمن نیست؛ این تنگه بخشی از یک زنجیره حیاتی تجارت جهانی است و هرچه ناامنی در آن طولانیتر شود، هزینه اقتصادی آن از سواحل دریای سرخ فراتر رفته و به بازارهای جهانی، زنجیره تأمین و اقتصادهای وابسته به تجارت دریایی منتقل خواهد شد.