خبرگزاری دید: آصف درانی، نماینده ویژه پیشین پاکستان در امور افغانستان، در یادداشتی در روزنامه «عرب‌نیوز» نوشته است که تغییر رویکرد روسیه در قبال طالبان و گسترش روابط هند با کابل، معادلات دیپلماتیک منطقه را به زیان اسلام‌آباد تغییر داده و توان پاکستان برای اعمال فشار بر حکومت طالبان را کاهش داده است.
درانی با اشاره به نشست پنجم اکتوبر «فرمت مسکو» گفته که این نشست بدون صدور بیانیه مشترک پایان یافت؛ زیرا هیأت طالبان با گنجاندن عباراتی درباره مبارزه با تروریزم و تعهدات افغانستان در قبال کشورهای همسایه مخالفت کرد. به باور او، این اتفاق نشان‌دهنده تمایل طالبان به بهره‌گیری از فرصت‌های دیپلماتیک منطقه‌ای، بدون پذیرش تعهدات روشن امنیتی است.
این دیپلمات پیشین پاکستانی، تغییر لحن سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در قبال طالبان را نشانه دیگری از این تحول می‌داند. لاوروف از حکومت طالبان به‌عنوان یک «دولت ملی» یاد کرده و ارزیابی مثبتی از عملکرد آن ارائه داده است. روسیه نیز در جولای ۲۰۲۵ نخستین کشوری بود که حکومت طالبان را به رسمیت شناخت.
درانی معتقد است گسترش روابط هند با کابل در کنار حمایت سیاسی فزاینده مسکو از طالبان، عملاً فضای بین‌المللی بیشتری برای این حکومت ایجاد کرده است. به نوشته او، هرچند روسیه و هند اهداف و منافع متفاوتی دارند، اما تعاملات آن‌ها با کابل می‌تواند به تقویت جایگاه منطقه‌ای طالبان منجر شود.
او همچنین با اشاره به حضور گروه‌های مسلح در افغانستان، از جمله تحریک طالبان پاکستان (TTP) ارتش آزادی‌بخش بلوچ (BLA) داعش خراسان و القاعده، مدعی است که کابل با وجود درخواست‌های مکرر اسلام‌آباد، اقدامات مؤثری برای جلوگیری از فعالیت گروه‌های تهدیدکننده امنیت پاکستان انجام نداده است.
درانی گفته است که موضع روسیه در قبال طالبان با ارزیابی‌های سازمان ملل درباره حضور و فعالیت گروه‌های تروریستی در افغانستان همخوانی ندارد. به باور او، مسکو با وجود آگاهی از این نگرانی‌ها، از تبدیل کارنامه ضدتروریستی طالبان به اهرم فشار سیاسی در شورای امنیت خودداری کردهو این، با مواضع پیشین همکاری امنیتی روسیه و پاکستان نیز در تعارض است.
این مقام پیشین پاکستانی همچنین به مخالفت طالبان با درج تعهدات ضدتروریستی در بیانیه نشست سه‌جانبه پاکستان، چین و افغانستان در کابل در آگوست ۲۰۲۵ اشاره کرده و آن را بخشی از رویکردی دانسته که در آن طالبان خواهان بهره‌مندی از مزایای همکاری‌های منطقه‌ای است، اما از پذیرش مسئولیت‌های سیاسی و امنیتی مشخص خودداری می‌کنند.
به اعتقاد درانی، تداوم این روند می‌تواند اجماع منطقه‌ای درباره جلوگیری از استفاده خاک افغانستان علیه کشورهای همسایه را تضعیف کند. هم‌زمان، افزایش گزینه‌های دیپلماتیک طالبان در تعامل با روسیه و هند، انگیزه این حکومت را برای پاسخگویی به مطالبات امنیتی پاکستان کاهش می‌دهد.
جمع‌بندی و تحلیل
یادداشت درانی بازتاب‌دهنده نگرانی اسلام‌آباد از کاهش نفوذ سنتی خود بر طالبان و تغییر موازنه قدرت در منطقه است. پاکستان که سال‌ها افغانستان را بخشی از عمق راهبردی خود می‌دانست، اکنون با حکومتی روبه‌رو است که در روابط خارجی خود گزینه‌های متنوع‌تری پیدا کرده است. در این میان، به رسمیت شناختن طالبان از سوی روسیه و گسترش روابط هند با کابل، انحصار نفوذ پاکستان را بیش از گذشته به چالش کشیده است. با این حال، نگرانی اصلی اسلام‌آباد نه صرفاً گسترش روابط خارجی کابل، بلکه ناتوانی آن در تحمیل خواسته‌های امنیتی خود بر حکومت طالبان است.
منبع: عرب‌نیوز