خبرگزاری دید: هر سال که تقویم به روز جهانی کودک میرسد، شبکههای اجتماعی، نشستهای بینالمللی و تریبونهای رسمی پر میشود از جملههای زیبا و امیدبخش درباره حق زندگی، شادی، آموزش و آینده روشن کودکان. اما اگر کمی از پشت میزهای رسمی و بیانیههای تشریفاتی فاصله بگیریم و با نگاهی واقعیتر به نقشه منطقه خودمان نگاه کنیم، این روز بیش از آنکه شبیه یک جشن جهانی باشد، شبیه یک تلنگر سخت به وجدان بیدار انسانهاست.

از کوچههای ویرانشده غزه و نیمکتهای خونین مدرسه میناب گرفته تا سالهای طولانی جنگ، فقر و محرومیت در افغانستان، بچههای این جغرافیا هنوز هم سنگینترین تاوان منازعات نظامی و محاسبات قدرتهای بزرگ را میدهند؛ کودکانی که سهمشان از دنیا به جای کتاب و بازی، ترس، دلتنگی و حسرت شده است.
در نوار غزه، وضعیت کودکان از مرز یک بحران انسانی عبور کرده و به زخمی عمیق و فراموشنشدنی بر پیکر انسانیت تبدیل شده است. بر اساس گزارشهای نهادهای بینالمللی از جمله صندوق کودکان سازمان ملل (یونیسف)، در جریان حملات گسترده نظامی ارتش رژیم صهیونیستی و تداوم محاصره این باریکه، هزاران کودک فلسطینی جان خود را از دست دادهاند، دهها هزار کودک دیگر با جراحتهای شدید، معلولیت یا داغِ بیسرپرستی تنها ماندهاند و بخش بزرگی از مدارس و بیمارستانها به ویرانه تبدیل شده است.
بسیاری از ناظران مستقل و مدافعان حقوق بشر بر این باورند که بدون حمایتهای همهجانبه سیاسی، مالی و تسلیحاتی امریکا، ماشین جنگی تلآویو هرگز نمیتوانست با چنین حاشیه امنی و بدون ترس از مجازاتهای بینالمللی، مناطق مسکونی و پناهگاههای غیرنظامیان را هدف قرار دهد. در مقابل، مقامهای اسرائیلی و آمریکایی همواره تلاش میکنند این عملیاتها را در چارچوب آنچه «دفاع از خود» و «مقابله با تهدیدات امنیتی» مینامند توجیه کنند و گروههای مسلح را مسئول استقرار در بافت شهری معرفی کنند؛ اما از نگاه افکار عمومی و حقوقدانان بینالمللی، هیچ استدلال نظامی نمیتواند ریختن خون کودکانی را که هیچ پناهی جز آغوش مادران و سقف خانههایشان نداشتند، عادی یا قابل توجیه جلوه دهد.
این زخم تلخِ آسیب دیدن کودکان در فضایی که باید امنترین نقطه جهان برای آنها باشد، خاطرهای دردناک را در خاک ایران نیز زنده میکند؛ فاجعه هدف قرار گرفتن مدرسه ابتدایی شجره طیبه در میناب. جایی که دانشآموزان معصوم، نه در میدان نبرد و نه در حاشیه یک منطقه نظامی، بلکه پشت میز و نیمکتهای درس و در میان دفتر و مدادهایشان، قربانی اقداماتی شدند که این جنایات امتداد همان نگاه تجاوزکارانه و بیاعتنایی به جان غیرنظامیان از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی است.
مدرسه در تمام فرهنگها، ادیان و قوانین شناختهشده دنیا پناهگاه مقدس یادگیری و امنیت است و وقتی کلاس درس به صحنه داغ و اندوه خانوادهها تبدیل میشود، دیگر نمیتوان با زبان خشک و دیپلماتیک از امنیت نسل آینده سخن گفت.
در افغانستان ما، کودکان شکل دیگری از این بیعدالتی تاریخی را تجربه میکنند؛ نسلی که سالهای طلایی کودکیشان میان جنگهای فرسایشی، مداخلات خارجی و بحرانهای اقتصادی گم شده است. بسیاری از کارشناسان مسائل منطقه معتقدند که حضور نظامی بیستساله آمریکا و متحدانش در افغانستان و سپس خروج شتابزده و بیبرنامه آنها در سال ۲۰۲۱، کشوری با زیرساختهای فرسوده، اقتصادی شکننده و مردمی خسته بر جای گذاشت که امروز میلیونها کودک آن با سوءتغذیه، کار اجباری در خیابانها و آیندهای مبهم دستوپنجه نرم میکنند. در کنار این میراث سنگین، محدودیتهای داخلی سالهای اخیر بهویژه بسته ماندن درهای مدارس متوسطه و دانشگاهها به روی دختران توسط حکومت طالبان باعث شده نیمی از کودکان و نوجوانان این سرزمین از ابتداییترین حق انسانی خود یعنی آموزش، رؤیاپردازی و ساختن فردایی بهتر محروم بمانند.
وقتی در روز جهانی کودک، قصه تلخ غزه، میناب و افغانستان را کنار هم میگذاریم، یک حقیقت ساده اما تکاندهنده پیش چشممان قرار میگیرد؛ جهان امروز گرفتار یک دوگانگی آشکار و دردناک است. قدرتهایی که در تریبونهای بینالمللی بلندترین شعارها را درباره حقوق کودک سر میدهند، در عمل با فروش سلاحهای پیشرفته، حمایت از سیاستهای کودککشی و تحمیل جنگ و بحرانهای معیشتی، لبخند و امنیت را از چهره کودکان این منطقه میگیرند و نهادهای جهانی هم اغلب به صدور بیانیههای تکراری و ابراز نگرانی بسنده میکنند.
روز جهانی کودک برای ما که در این منطقه زندگی میکنیم، فقط یک ورق از تقویم نیست؛ یک یادآوری همیشگی است که کودکان غزه، میناب و افغانستان هم درست مانند تمام بچههای دنیا حق دارند بدون ترس از صدای انفجار، بدون داغِ از دست دادن همکلاسیها و بدون حسرتِ نشستن پشت نیمکت مدرسه بزرگ شوند. تا روزی که دست عاملان جنگ و کودککشی کوتاه نشود و امنیت واقعی به خانهها و کلاسهای درس برنگردد، این روز بیش از آنکه بهانهای برای تبریک باشد، پرسشی بیپاسخ و سنگین پیش روی وجدان بشریت باقی خواهد ماند.
نویسنده: سیدباقر واعظی – خبرگزاری دید