چرا کشورهای آسیای مرکزی ابتکارات راهبردی خود در افغانستان را تسریع میکنند
خبرگزاری دید: با وجود تنشهای مرزی افغانستان و پاکستان و روابط پرتنش بین دهلی و اسلامآباد، این کشورها ابتکارات خود را در افغانستان تسریع میکنند. در ۲۷ جنوری، سفیر قزاقستان در پاکستان اعلام کرد که آستانه حاضر است کل هزینه ساخت راهآهن ترانس-افغانستان غربی از تورغندی تا هرات، قندهار و اسپین بولدک را تقبل کند.
کشورهای آسیای مرکزی به دلیل دوری از دریاهای آزاد، به شدت علاقهمند به استفاده موثر از ظرفیتهای ترانزیتی پاکستان، بهویژه زیرساختهای بندری این کشور هستند که در سالهای اخیر با سرمایهگذاری چین در پروژه ابتکار کمربند و جاده توسعه یافتهاند. بنادر کراچی و گوادر پاکستان به عنوان مسیرهای جایگزین دسترسی به اقیانوس هند در نظر گرفته میشوند و مکمل بنادر جنوبی ایران هستند. سریعترین مسیر به پاکستان از طریق افغانستان است، جایی که پروژههای زیرساختی بزرگ با مشارکت ازبیکستان، ترکمنستان و قزاقستان در حال اجراست.
با وجود تنشهای مرزی افغانستان و پاکستان و روابط پرتنش بین دهلی و اسلامآباد، این کشورها ابتکارات خود را در افغانستان تسریع میکنند. در ۲۷ جنوری، سفیر قزاقستان در پاکستان اعلام کرد که آستانه حاضر است کل هزینه ساخت راهآهن ترانس-افغانستان غربی از تورغندی تا هرات، قندهار و اسپین بولدک را تقبل کند، با ادامه مسیر تا چمن در ایالت بلوچستان پاکستان و دسترسی به بنادر دریایی. هزینه اولیه پروژه حدود ۷ میلیارد دالر و طول مسیر ۶۸۷ کیلومتر است و انتظار میرود ظرف سه سال تکمیل شود.
قزاقستان همچنین از ایجاد راهروی کابل حمایت میکند که در سال ۲۰۱۸ توسط ازبیکستان پیشنهاد شده بود و در جولای ۲۰۲۵ پروژه راهآهن ازبیکستان-افغانستان-پاکستان وارد مرحله جدیدی شد. در فبروری ۲۰۲۶، ازبیکستان موافقتنامه بیندولت سهجانبه برای آغاز مطالعات میدانی مسیر حمل و نقل را تصویب کرد. این پروژه مسیر سریع زمینی بین اروپا، روسیه و جنوب آسیا را فراهم میکند و نیاز به عبور از دریا را از بین میبرد. همچنین ازبیکستان پیشنهاد ایجاد یک مسیر چندوجهی از بلاروس، روسیه، قزاقستان، ازبیکستان، افغانستان تا پاکستان را ارائه کرده که سه برابر کوتاهتر از مسیرهای دریایی است.
در این میان، قزاقستان با اختصاص ۵۰۰ میلیون دالر برای ساخت راهآهن تا هرات و ایجاد هاب لوجستیکی در شمال افغانستان مشارکت فعال دارد. مشارکت آستانه در پروژه ترکمنستان-افغانستان-پاکستان با توسعه مسیر گاز ترکمنستان-افغانستان-پاکستان-هند نیز همزمان است. بخشی از مسیر افغان این خط لوله از دسامبر ۲۰۲۴ آغاز شده و انتظار میرود تا پایان ۲۰۲۶ به ولایت هرات برسد. شرکت سعودی دلتا اینترنشنال نیز علاقهمند به سرمایهگذاری در خرید گاز، توسعه میدانهای گازی ترکمنستان و ساخت هاب بزرگ گاز در بندر گوادر است.
توسعه سریع روابط با افغانستان، کشورهای آسیای مرکزی را با چالش هماهنگی برای اثرگذاری مکمل سیاسی و اقتصادی پروژهها مواجه میکند. بنابراین، مشورتهای منظم در سطح وزرای خارجه و وزارتخانههای مرتبط و ایجاد موضع مشترک در تعامل با دولتهای افغانستان و پاکستان ضروری است تا تمامی پنج جمهوری آسیای مرکزی در پروژههای اتصال منطقهای مشارکت فعال داشته باشند.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
نویسنده: نرگس عمروف
منبع: Cacianalyst.com