خبرگزاری دید: حملات اخیر بیش از آنکه بخشی از یک راهبرد جامع باشد، تلاشی برای نمایش قدرت و ارسال پیام بازدارنده به کابل است. اما این اقدام میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. برخی تحلیلگران هشدار میدهند هرچه فشار نظامی پاکستان بر افغانستان بیشتر شود، احتمال نزدیکی بیشتر میان کابل و دهلینو افزایش مییابد.
در هفتههای پیش از حملات هوایی ارتش پاکستان به خاک افغانستان، موجی از حملات مرگبار این کشور را تکان داد. انفجار انتحاری در مسجد شیعیان در اسلامآباد دهها کشته و زخمی برجای گذاشت. سپس حملهای با موتر بمبگذاریشده در باجور ۱۱ سرباز و یک کودک را کشت و در ادامه، عملیات انتحاری دیگری در بنو دو نظامی، از جمله یک جنرال نظامی، را هدف قرار داد. مقامهای پاکستانی اعلام کردند برخی عاملان این حملات تبعه افغانستان بودهاند و پس از احضار دیپلمات طالبان، هشدار دادند صبرشان رو به پایان است.
بامداد یکشنبه، ارتش پاکستان اعلام کرد «مخفیگاهها و اردوگاههای تروریستی» را در ولایتهای ننگرهار و پکتیکا هدف قرار داده و دهها عضو تحریک طالبان پاکستان (TTP) را کشته است. کابل این ادعا را رد و تأکید کرد حملات مناطق غیرنظامی را هدف قرار داده و زنان و کودکان نیز قربانی شدهاند. حکومت طالبان این اقدام را نقض حاکمیت افغانستان خواند و وعده «پاسخی سنجیده و مناسب» داد.
این تحولات در حالی رخ میدهد که نگرانی اسلامآباد از نزدیکی روبهرشد میان هند و طالبان افزایش یافتهاست. سفر امیرخان متقی به دهلینو، بازگشایی سفارت هند در کابل و ارسال کمکهای بشردوستانه پس از زلزله شمال افغانستان، همگی از نشانههای این روند بودهاند؛ روندی که از نگاه برخی مقامهای پاکستانی میتواند بر معادلات امنیتی منطقه تأثیر بگذارد.
با این حال، بخش مهم ماجرا به وضعیت پیچیده امنیتی پاکستان بازمیگردد. مرز شرقی این کشور با هند همچنان متشنج است؛ تنشی که پس از درگیری چهارروزه دو کشور در ماه می گذشته و در پی حملهای مرگبار در پهلگام کشمیر تحت کنترل هند شدت گرفت. همزمان، در مرز غربی، مقامهای پاکستانی میگویند حکومت طالبان اقدام قاطعی علیه تیتیپی انجام نداده است. افزایش حملات در شهرهای بزرگ و مناطق مرزی فشار افکار عمومی بر ارتش را برای پاسخ سختتر بیشتر کردهاست.
کارشناسان معتقدند حملات اخیر بیش از آنکه بخشی از یک راهبرد جامع باشد، تلاشی برای نمایش قدرت و ارسال پیام بازدارنده به کابل است. اما این اقدام میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. برخی تحلیلگران هشدار میدهند هرچه فشار نظامی پاکستان بر افغانستان بیشتر شود، احتمال نزدیکی بیشتر میان کابل و دهلینو افزایش مییابد؛ هرچند نقش هند به دلیل محدودیتهای جغرافیایی و سیاسی عمدتاً در سطح کمکهای بشردوستانه باقی میماند.
در عین حال، طالبان نیز در برابر افکار عمومی داخلی خود قرار دارد. احساسات ضدپاکستانی در افغانستان ریشهدار است و هرگونه حمله فرامرزی میتواند این فضا را تشدید کند. از این منظر، رهبری طالبان برای حفظ مشروعیت داخلی و نشان دادن دفاع از حاکمیت ملی، ناگزیر به واکنش است. همانگونه که در چرخههای پیشین تنش دیده شد، پاسخ متقابل میتواند حمایت داخلی از طالبان را افزایش دهد.
در مجموع، پاکستان اکنون با گزینههایی محدود روبهرو است: ادامه فشار نظامی با خطر تشدید تنش در دو جبهه شرقی و غربی، یا تلاش برای ترکیب ابزارهای دیپلماتیک، اطلاعاتی و اقتصادی جهت مهار تهدیدات. در شرایطی که منطقه نیز با نااطمینانیهای گستردهتری مواجه است، نحوه مدیریت این بحران میتواند بر توازن امنیتی جنوب آسیا تاثیر ماندگاری بگذارد.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
نویسنده: عابد حسین
منبع: الجزیره – Aljazeera