بحران امنیتی در جنوب آسیا و خاورمیانه؛ تهدیدی به طرح‌های چین

خبرگزاری دید: چین تلاش کرده‌است با دیپلماسی بحران را کنترل کند، اما تاکنون موفق نبوده‌است. در ۸ مارچ، یو شیاویونگ، فرستاده ویژه چین برای افغانستان، به کابل سفر و با امیر خان متقی، سرپرست وزارت امور خارجه حکومت طالبان، دیدار کرد و خواستار حل اختلافات از طریق گفت‌وگو شد.

تنش‌های رو به افزایش میان پاکستان و افغانستان به‌سرعت اختلاف خط دیورند را به یک بحران امنیتی منطقه‌ای گسترده تبدیل کرده‌است. درگیری‌های مرزی و عملیات‌های تلافی‌جویانه اکنون به درگیری‌های پایدار در امتداد مرز انجامیده و توجه قدرت‌های بزرگ را جلب کرده و نگرانی‌ها درباره ثبات جنوب و آسیای مرکزی را افزایش داده‌است.

برای چین، این بحران اهمیت جیوپولیتیکی و جیواقتصادی ویژه‌ای دارد. پکن بیش از یک دهه است که چارچوب استراتژیکی بر محور اتصال، یکپارچگی اقتصادی و توسعه زیرساخت‌ها ایجاد کرده است که غرب چین را به دریای عرب و فراتر از آن متصل می‌کند.

اهمیت دهلیز اقتصادی و جاده کمربند-راه
راه‌آهن اقتصادی چین-پاکستان (CPEC) بخش مهمی از ابتکار کمربند و راه چین است و نقش کلیدی در تنوع‌بخشی مسیرهای انرژی و تأمین امنیت انرژی دارد، که اکنون به دلیل جنگ علیه ایران به خطر افتاده‌است. شروع همزمان درگیری‌ها بین پاکستان و افغانستان، این بحران را از یک اختلاف دو جانبه فراتر برده و به چالشی مستقیم برای استراتژی چین تبدیل کرده‌است.

تلاش‌های دیپلماتیک چین
چین تلاش کرده‌است با دیپلماسی بحران را کنترل کند، اما تاکنون موفق نبوده‌است. در ۸ مارچ، یو شیاویونگ، فرستاده ویژه چین برای افغانستان، به کابل سفر و با امیر خان متقی، سرپرست وزارت امور خارجه حکومت طالبان، دیدار کرد و خواستار حل اختلافات از طریق گفت‌وگو شد. مقامات چینی تاکید کردند که روابط پایدار پاکستان و افغانستان برای امنیت و توسعه اقتصادی ضروری است.

ابعاد نظامی و تهدیدات امنیتی
این درگیری یکی از جدی‌ترین تنش‌های نظامی دو همسایه در دهه‌های اخیر است. پاکستان پایگاه‌های گروه‌های مسلح در شرق افغانستان را تهدیدی وجودی می‌داند، در حالی که طالبان هرگونه ارتباط با این گروه‌ها را رد می‌کند. سازمان‌های بین‌المللی نیز هشدار داده‌اند که افغانستان هنوز محل فعالیت گروه‌های افراطی مانند تحریک طالبان پاکستان، داعش خراسان و بقایای القاعده است.

نقش هند و رقابت‌های منطقه‌ای
پاکستان نگران است که افغانستان به هند نزدیک شود، حرکتی که پاکستان آن را بخشی از فشار استراتژیک علیه خود می‌داند. هند پس از روی کار آمدن طالبان، تماس‌های دیپلماتیک خود را از سر گرفته است، اگرچه حضور دیپلماتیک آن محدود است. این موضوع باعث افزایش نگرانی‌های پاکستان درباره امنیت مرزهایش شده‌است.

پیامدها برای استراتژی چین
استراتژی چین مبتنی بر این فرض است که یکپارچگی اقتصادی می‌تواند صلح و ثبات سیاسی ایجاد کند. پروژه‌های زیرساختی و شبکه‌های تجاری قرار است منافع مشترک اقتصادی ایجاد کنند که همکاری را تشویق و انگیزه درگیری را کاهش دهند. با این حال، درگیری پاکستان و افغانستان نشان می‌دهد که اتصال اقتصادی نمی‌تواند اختلافات مربوط به حاکمیت، خشونت گروه‌های مسلح و رقابت‌های ایدیولوژیک را حل کند.

برای پکن، این بحران محدودیت نفوذ اقتصادی در محیطی با خصومت‌های ریشه‌دار را آشکار کرده‌است. آینده استراتژی غرب‌گرای چین و ثبات منطقه بستگی دارد به این‌که آیا اسلام‌آباد و کابل می‌توانند از تقابل فراتر رفته و چارچوبی پایدار برای امنیت و همکاری اقتصادی ایجاد کنند یا خیر.

ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
نویسنده: صامعه افضل
منبع: آسیا تایمز – Asia Times