وقتی هرمز منطقه را میلرزاند؛ بحران فراتر از انرژی
خبرگزاری دید: رویدادهای تنگه هرمز نشان میدهد که در جهان امروز، بحرانهای منطقهای میتوانند بهسرعت به بحرانهای جهانی تبدیل شوند و اهمیت آمادگی، همکاری و تابآوری اقتصادی را برجسته میسازند.
تنگه هرمز یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان است که حدود یکپنجم نفت و گاز مایع جهان از آن عبور میکند و بیشتر آن به آسیا میرود. بحران جاری در آسیای غربی باعث اختلال در این مسیر شده و خطر بحران بزرگ انرژی را در منطقه ایجاد کردهاست. این بحران فقط مربوط به انرژی نیست، بلکه وابستگی شدید اقتصادها را نشان میدهد.
گلوگاه فراتر از انرژی
با افزایش تنشها، تنگه هرمز به یک گلوگاه حملونقل نیز تبدیل شده است. جمهوری اسلامی ایران در مرکز شبکههای مهم ترانزیتی (شاهراههای آسیایی و راهآهن سراسری آسیا) قرار دارد. اختلال در مسیرهای جادهای، ریلی و بنادر مهم مانند بندرعباس و چابهار، بهویژه برای کشورهای محاط به خشکه، دسترسی به بازارهای جهانی را دشوار کردهاست.
تاثیر بر تجارت و زنجیرههای تامین
اولین ضربه به انرژی وارد میشود؛ بسیاری از کشورهای آسیا-اقیانوسیه بیش از ۵۰٪ نفت خود را از کشورهای شورای همکاری خلیج تامین میکنند.
اما پیامدها گستردهتر است:
- صنایع پیشرفته با کمبود موادی مانند هلیوم مواجهاند.
- تولید موتر به دلیل کمبود مواد اولیه آسیب دیده است.
- کودهای کیمیاوی گران شده و کشاورزی تهدید میشود.
- صنعت نساجی و ساختمان با افزایش هزینهها روبهرو هستند.
- مسیرهای حملونقل طولانیتر شده و تاخیرها افزایش یافته است.
- این وضعیت میتواند باعث کاهش تولید صنعتی در منطقه شود.
تاثیر بر حوالهها و گردشگری
کشورهای جنوب آسیا وابستگی زیادی به حوالههای کارگران در کشورهای خلیج دارند (مانند نپال، پاکستان، سریلانکا، بنگلادش و هند). کاهش اقتصاد این کشورها میتواند میلیونها کارگر را متاثر کند.
گردشگری نیز آسیب دیده و روزانه حدود ۶۰۰ میلیون دالر خسارت گزارش شده است.
کشورهایی مانند فیجی، مالدیف، کامبوج و تایلند بیشتر آسیبپذیرند.
تصویر کلان: تورم و کاهش رشد
قیمتها بهشدت افزایش یافتهاند:
- نفت ۴۵٪
- گاز ۵۵٪
- کودها ۳۵٪
تورم در آسیا-اقیانوسیه ممکن است به ۴.۶٪ برسد و رشد اقتصادی به ۴٪ کاهش یابد. بازارهای مالی نیز بیثبات شدهاند.
سناریوهای آینده
سه مسیر ممکن وجود دارد:
۱. کوتاهمدت: تاثیرات محدود و قابل کنترل
۲. طولانی بدون تخریب شدید: رکود، تورم بالا، بیکاری و بدهی بیشتر
۳. تشدید بحران: تخریب زیرساختها و احتمال بحران جهانی انرژی و رکود شدید.
هزینه انسانی: فقر و ناامنی غذایی
افزایش قیمت کودها باعث بالا رفتن قیمت غذا شده و امنیت غذایی را تهدید میکند. خانوارهای فقیر بیشتر آسیب میبینند و احتمال افزایش فقر و نابرابری وجود دارد.
درس اصلی: ضرورت افزایش تابآوری
وابستگی اقتصادی هم مزیت است هم آسیبپذیری. کشورها باید منابع انرژی، مسیرهای تجارتی و ساختار اقتصادی خود را متنوع سازند تا در برابر شوکها مقاومتر شوند.
اهمیت همکاری منطقهای
هیچ کشوری بهتنهایی قادر به مدیریت این بحران نیست. همکاری منطقهای، بهویژه از طریق نهادهایی مانند اسکاپ (ESCAP)، برای هماهنگی سیاستها و افزایش تابآوری ضروری است.
جمعبندی
رویدادهای تنگه هرمز نشان میدهد که در جهان امروز، بحرانهای منطقهای میتوانند بهسرعت به بحرانهای جهانی تبدیل شوند و اهمیت آمادگی، همکاری و تابآوری اقتصادی را برجسته میسازند.
ترجمه و تلخیص: سیدطاهر مجاب – خبرگزاری دید
نویسندگان: حمزه علی مالک، روپا چندا و ویمین رِن
منبع: آستانه تایمز – Astana Times